4.73.2

दद्याद् विशोधनीयान् दोषनिबद्धायुषो ये च

dadyād viśodhanīyān doṣanibaddhāyuṣo ye ca

5.1

अथातो बस्तिव्यापत्सिद्धिं व्याख्यास्यामः

athāto bastivyāpatsiddhiṃ vyākhyāsyāmaḥ

5.1.2

इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः

iti ha smāhur ātreyādayo maharṣayaḥ

5.1.3

अस्निग्धस्विन्नदेहस्य गुरुकोष्ठस्य योजितः

asnigdhasvinnadehasya gurukoṣṭhasya yojitaḥ

5.1.4

शीतो ऽल्पस्नेहलवणद्रव्यमात्रो घनो ऽपि वा

śīto 'lpasnehalavaṇadravyamātro ghano 'pi vā

5.2

वस्तिः संक्षोभ्य तं दोषं दुर्बलत्वाद् अनिर्हरन्

vastiḥ saṃkṣobhya taṃ doṣaṃ durbalatvād anirharan

5.2.2

करोत्ययोगं तेन स्याद् वातमूत्रशकृद्ग्रहः

karotyayogaṃ tena syād vātamūtraśakṛdgrahaḥ

5.3

नाभिवस्तिरुजा दाहो हृल्लेपः श्वयथुर् गुदे

nābhivastirujā dāho hṛllepaḥ śvayathur gude

5.3.2

कण्डूर् गण्डानि वैवर्ण्यम् अरतिर् वह्निमार्दवम्

kaṇḍūr gaṇḍāni vaivarṇyam aratir vahnimārdavam

5.4

क्वाथद्वयं प्राग्विहितं मध्यदोषे ऽतिसारिणि

kvāthadvayaṃ prāgvihitaṃ madhyadoṣe 'tisāriṇi

5.4.2

उष्णस्य तस्माद् एकस्य तत्र पानं प्रशस्यते

uṣṇasya tasmād ekasya tatra pānaṃ praśasyate

5.5

फलवर्त्यस् तथा स्वेदाः कालं ज्ञात्वा विरेचनम्

phalavartyas tathā svedāḥ kālaṃ jñātvā virecanam

5.5.2

बिल्वमूलत्रिवृद्दारुयवकोलकुलत्थवान्

bilvamūlatrivṛddāruyavakolakulatthavān

5.6

सुरादिमूत्रवान् वस्तिः सप्राक्पेष्यस् तम् आनयेत्

surādimūtravān vastiḥ saprākpeṣyas tam ānayet

5.6.2

युक्तो ऽल्पवीर्यो दोषाढ्ये रूक्षे क्रूराशये ऽथवा

yukto 'lpavīryo doṣāḍhye rūkṣe krūrāśaye 'thavā

5.7

वस्तिर् दोषावृतो रुद्धमार्गो रुन्ध्यात् समीरणम्

vastir doṣāvṛto ruddhamārgo rundhyāt samīraṇam

5.7.2

स विमार्गो ऽनिलः कुर्याद् आध्मानं मर्मपीडनम्

sa vimārgo 'nilaḥ kuryād ādhmānaṃ marmapīḍanam

5.8

विदाहं गुदकोष्ठस्य मुष्कवङ्क्षणवेदनाम्

vidāhaṃ gudakoṣṭhasya muṣkavaṅkṣaṇavedanām

5.8.2

रुणद्धि हृदयं शूलैरितश्चेतश्च धावति

ruṇaddhi hṛdayaṃ śūlairitaścetaśca dhāvati

5.9

स्वभ्यक्तस्विन्नगात्रस्य तत्र वर्तिं प्रयोजयेत्

svabhyaktasvinnagātrasya tatra vartiṃ prayojayet

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā