13.96

अक्षिरोगावसानाच्च पश्येत् तिमिररोगिवत्

akṣirogāvasānācca paśyet timirarogivat

13.96.2

यथास्वं तत्र युञ्जीत दोषादीन् वीक्ष्य भेषजम्

yathāsvaṃ tatra yuñjīta doṣādīn vīkṣya bheṣajam

13.97

सूर्योपरागानलविद्युदादिविलोकनेनोपहतेक्षणस्य

sūryoparāgānalavidyudādivilokanenopahatekṣaṇasya

13.97.2

संतर्पणं स्निग्धहिमादि कार्यं तथाञ्जनं हेम घृतेन घृष्टम्

saṃtarpaṇaṃ snigdhahimādi kāryaṃ tathāñjanaṃ hema ghṛtena ghṛṣṭam

13.98

चक्षूरक्षायां सर्वकालं मनुष्यैर् यत्नः कर्तव्यो जीविते यावद् इच्छा

cakṣūrakṣāyāṃ sarvakālaṃ manuṣyair yatnaḥ kartavyo jīvite yāvad icchā

13.98.2

व्यर्थो लोको ऽयं तुल्यरात्रिंदिवानां पुंसाम् अन्धानां विद्यमाने ऽपि वित्ते

vyartho loko 'yaṃ tulyarātriṃdivānāṃ puṃsām andhānāṃ vidyamāne 'pi vitte

13.99

त्रिफला रुधिरस्रुतिर् विशुद्धिर् मनसो निर्वृतिरञ्जनं सनस्यम्

triphalā rudhirasrutir viśuddhir manaso nirvṛtirañjanaṃ sanasyam

13.99.2

शकुनाशनता सपादपूजा घृतपानं च सदैव नेत्ररक्षा

śakunāśanatā sapādapūjā ghṛtapānaṃ ca sadaiva netrarakṣā

13.100

अहिताद् अशनात् सदा निवृत्तिर् भृशभास्वच्चलसूक्ष्मवीक्षणाच्च

ahitād aśanāt sadā nivṛttir bhṛśabhāsvaccalasūkṣmavīkṣaṇācca

13.100.2

मुनिना निमिनोपदिष्टम् एतत् परमं रक्षणम् ईक्षणस्य पुंसाम्

muninā niminopadiṣṭam etat paramaṃ rakṣaṇam īkṣaṇasya puṃsām

14.1

अथातो लिङ्गनाशप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः

athāto liṅganāśapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ

14.1.2

इति ह स्माहुर् आत्रेयादयो महर्षयः

iti ha smāhur ātreyādayo maharṣayaḥ

14.1.3

विध्येत् सुजातं निष्प्रेक्ष्यं लिङ्गनाशं कफोद्भवम्

vidhyet sujātaṃ niṣprekṣyaṃ liṅganāśaṃ kaphodbhavam

14.1.4

आवर्तक्यादिभिः षड्भिर् विवर्जितम् उपद्रवैः

āvartakyādibhiḥ ṣaḍbhir vivarjitam upadravaiḥ

14.2

सो ऽसंजातो हि विषमो दधिमस्तुनिभस्तनुः

so 'saṃjāto hi viṣamo dadhimastunibhastanuḥ

14.2.2

शलाकयावकृष्टो ऽपि पुनरूर्ध्वं प्रपद्यते

śalākayāvakṛṣṭo 'pi punarūrdhvaṃ prapadyate

14.3

करोति वेदनां तीव्रां दृष्टिं च स्थगयेत् पुनः

karoti vedanāṃ tīvrāṃ dṛṣṭiṃ ca sthagayet punaḥ

14.3.2

श्लेष्मलैः पूर्यते चाशु सो ऽन्यैः सोपद्रवश्चिरात्

śleṣmalaiḥ pūryate cāśu so 'nyaiḥ sopadravaścirāt

14.4

श्लैष्मिको लिङ्गनाशो हि सितत्वाच्छ्लेष्मणः सितः

ślaiṣmiko liṅganāśo hi sitatvācchleṣmaṇaḥ sitaḥ

14.4.2

तस्यान्यदोषाभिभवाद् भवत्यानीलता गदः

tasyānyadoṣābhibhavād bhavatyānīlatā gadaḥ

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā