15.2

शुष्काल्पा दूषिका शीतम् अच्छं चाश्रु चला रुजः

śuṣkālpā dūṣikā śītam acchaṃ cāśru calā rujaḥ

15.2.2

निमेषोन्मेषणं कृच्छ्राज्जन्तूनाम् इव सर्पणम्

nimeṣonmeṣaṇaṃ kṛcchrājjantūnām iva sarpaṇam

15.3

अक्ष्याध्मातम् इवाभाति सूक्ष्मैः शल्यैरिवाचितम्

akṣyādhmātam ivābhāti sūkṣmaiḥ śalyairivācitam

15.3.2

स्निग्धोष्णैश्चोपशमनं सो ऽभिष्यन्द उपेक्षितः

snigdhoṣṇaiścopaśamanaṃ so 'bhiṣyanda upekṣitaḥ

15.4

अधिमन्थो भवेत् तत्र कर्णयोर् नदनं भ्रमः

adhimantho bhavet tatra karṇayor nadanaṃ bhramaḥ

15.4.2

अरण्येव च मथ्यन्ते ललाटाक्षिभ्रुवादयः

araṇyeva ca mathyante lalāṭākṣibhruvādayaḥ

15.5

हताधिमन्थः सो ऽपि स्यात् प्रमादात् तेन वेदनाः

hatādhimanthaḥ so 'pi syāt pramādāt tena vedanāḥ

15.5.2

अनेकरूपा जायन्ते व्रणो दृष्टौ च दृष्टिहा

anekarūpā jāyante vraṇo dṛṣṭau ca dṛṣṭihā

15.6

मन्याक्षिशङ्खतो वायुरन्यतो वा प्रवर्तयन्

manyākṣiśaṅkhato vāyuranyato vā pravartayan

15.6.2

व्यथां तीव्राम् अपैच्छिल्यरागशोफं विलोचनम्

vyathāṃ tīvrām apaicchilyarāgaśophaṃ vilocanam

15.7

संकोचयति पर्यश्रु सो ऽन्यतोवातसंज्ञितः

saṃkocayati paryaśru so 'nyatovātasaṃjñitaḥ

15.7.2

तद्वज्जिह्मं भवेन्नेत्रम् ऊनं वा वातपर्यये

tadvajjihmaṃ bhavennetram ūnaṃ vā vātaparyaye

15.8

दाहो धूमायनं शोफः श्यावता वर्त्मनो बहिः

dāho dhūmāyanaṃ śophaḥ śyāvatā vartmano bahiḥ

15.8.2

अन्तःक्लेदो ऽश्रु पीतोष्णं रागः पीताभदर्शनम्

antaḥkledo 'śru pītoṣṇaṃ rāgaḥ pītābhadarśanam

15.9

क्षारोक्षितक्षताक्षित्वं पित्ताभिष्यन्दलक्षणम्

kṣārokṣitakṣatākṣitvaṃ pittābhiṣyandalakṣaṇam

15.9.2

ज्वलदङ्गारकीर्णाभं यकृत्पिण्डसमप्रभम्

jvaladaṅgārakīrṇābhaṃ yakṛtpiṇḍasamaprabham

15.10

अधिमन्थे भवेन् नेत्रं स्यन्दे तु कफसंभवे

adhimanthe bhaven netraṃ syande tu kaphasaṃbhave

15.10.2

जाड्यं शोफो महान् कण्डूर् निद्रान्नानभिनन्दनम्

jāḍyaṃ śopho mahān kaṇḍūr nidrānnānabhinandanam

15.11

सान्द्रस्निग्धबहुश्वेतपिच्छावद् दूषिकाश्रुता

sāndrasnigdhabahuśvetapicchāvad dūṣikāśrutā

15.11.2

अधिमन्थे नतं कृष्णम् उन्नतं शुक्लमण्डलम्

adhimanthe nataṃ kṛṣṇam unnataṃ śuklamaṇḍalam

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā