21.21

शीर्यन्ते दन्तमांसानि मृदुक्लिन्नासितानि च

śīryante dantamāṃsāni mṛduklinnāsitāni ca

21.21.2

शीतादो ऽसावुपकुशः पाकः पित्तासृगुद्भवः

śītādo 'sāvupakuśaḥ pākaḥ pittāsṛgudbhavaḥ

21.22

दन्तमांसानि दह्यन्ते रक्तान्युत्सेधवन्त्यतः

dantamāṃsāni dahyante raktānyutsedhavantyataḥ

21.22.2

कण्डूमन्ति स्रवन्त्यस्रम् आध्मायन्ते ऽसृजि स्थिते

kaṇḍūmanti sravantyasram ādhmāyante 'sṛji sthite

21.23

चला मन्दरुजो दन्ताः पूति वक्त्रं च जायते

calā mandarujo dantāḥ pūti vaktraṃ ca jāyate

21.23.2

दन्तयोस्त्रिषु वा शोफो बदरास्थिनिभो घनः

dantayostriṣu vā śopho badarāsthinibho ghanaḥ

21.24

कफास्रात् तीव्ररुक् शीघ्रं पच्यते दन्तपुप्पुटः

kaphāsrāt tīvraruk śīghraṃ pacyate dantapuppuṭaḥ

21.24.2

दन्तमांसे मलैः सास्रैर् बाह्यान्तः श्वयथुर् गुरुः

dantamāṃse malaiḥ sāsrair bāhyāntaḥ śvayathur guruḥ

21.25

सरुग्दाहः स्रवेद् भिन्नः पूयास्रं दन्तविद्रधिः

sarugdāhaḥ sraved bhinnaḥ pūyāsraṃ dantavidradhiḥ

21.25.2

श्वयथुर् दन्तमूलेषु रुजावान् पित्तरक्तजः

śvayathur dantamūleṣu rujāvān pittaraktajaḥ

21.26

लालास्रावी स सुषिरो दन्तमांसप्रशातनः

lālāsrāvī sa suṣiro dantamāṃsapraśātanaḥ

21.26.2

स संनिपाताज्ज्वरवान् सपूयरुधिरस्रुतिः

sa saṃnipātājjvaravān sapūyarudhirasrutiḥ

21.27

महासुषिर इत्युक्तो विशीर्णद्विजबन्धनः

mahāsuṣira ityukto viśīrṇadvijabandhanaḥ

21.27.2

दन्तान्ते कीलवच्छोफो हनुकर्णरुजाकरः

dantānte kīlavacchopho hanukarṇarujākaraḥ

21.28

प्रतिहन्त्यभ्यवहृतिम् श्लेष्मणा सो ऽधिमांसकः

pratihantyabhyavahṛtim śleṣmaṇā so 'dhimāṃsakaḥ

21.28.2

घृष्टेषु दन्तमांसेषु संरम्भो जायते महान्

ghṛṣṭeṣu dantamāṃseṣu saṃrambho jāyate mahān

21.29

यस्मिंश्चलन्ति दन्ताश्च स विदर्भो ऽभिघातजः

yasmiṃścalanti dantāśca sa vidarbho 'bhighātajaḥ

21.29.2

दन्तमांसाश्रितान् रोगान् यः साध्यान् अप्युपेक्षते

dantamāṃsāśritān rogān yaḥ sādhyān apyupekṣate

21.30

अन्तस्तस्यास्रवन् दोषः सूक्ष्मां संजनयेद् गतिम्

antastasyāsravan doṣaḥ sūkṣmāṃ saṃjanayed gatim

21.30.2

पूयं मुहुः सा स्रवति त्वङ्मांसास्थिप्रभेदिनी

pūyaṃ muhuḥ sā sravati tvaṅmāṃsāsthiprabhedinī

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā