23.8

पक्षात् कुप्यति मासाद् वा स्वयम् एव च शाम्यति

pakṣāt kupyati māsād vā svayam eva ca śāmyati

23.8.2

अतिवृद्धस्तु नयनं श्रवणं वा विनाशयेत्

ativṛddhastu nayanaṃ śravaṇaṃ vā vināśayet

23.9

शिरोऽभितापे पित्तोत्थे शिरोधूमायनं ज्वरः

śiro'bhitāpe pittotthe śirodhūmāyanaṃ jvaraḥ

23.9.2

स्वेदो ऽक्षिदहनं मूर्छा निशि शीतैश्च मार्दवम्

svedo 'kṣidahanaṃ mūrchā niśi śītaiśca mārdavam

23.10

अरुचिः कफजे मूर्ध्नो गुरुस्तिमितशीतता

aruciḥ kaphaje mūrdhno gurustimitaśītatā

23.10.2

सिरानिष्पन्दतालस्यं रुङ् मन्दाह्न्यधिका निशि

sirāniṣpandatālasyaṃ ruṅ mandāhnyadhikā niśi

23.11

तन्द्रा शूनाक्षिकूटत्वं कर्णकण्डूयनं वमिः

tandrā śūnākṣikūṭatvaṃ karṇakaṇḍūyanaṃ vamiḥ

23.11.2

रक्तात् पित्ताधिकरुजः सर्वैः स्यात् सर्वलक्षणः

raktāt pittādhikarujaḥ sarvaiḥ syāt sarvalakṣaṇaḥ

23.12

संकीर्णैर् भोजनैर् मूर्ध्नि क्लेदिते रुधिरामिषे

saṃkīrṇair bhojanair mūrdhni kledite rudhirāmiṣe

23.12.2

कोपिते संनिपाते च जायन्ते मूर्ध्नि जन्तवः

kopite saṃnipāte ca jāyante mūrdhni jantavaḥ

23.13

शिरसस्ते पिबन्तो ऽस्रं घोराः कुर्वन्ति वेदनाः

śirasaste pibanto 'sraṃ ghorāḥ kurvanti vedanāḥ

23.13.2

चित्तविभ्रंशजननीर् ज्वरः कासो बलक्षयः

cittavibhraṃśajananīr jvaraḥ kāso balakṣayaḥ

23.14

रौक्ष्यशोफव्यधच्छेददाहस्फुरणपूतिताः

raukṣyaśophavyadhacchedadāhasphuraṇapūtitāḥ

23.14.2

कपाले तालुशिरसोः कण्डूः शोषः प्रमीलकः

kapāle tāluśirasoḥ kaṇḍūḥ śoṣaḥ pramīlakaḥ

23.15

ताम्राच्छसिङ्घाणकता कर्णनादश्च जन्तुजे

tāmrācchasiṅghāṇakatā karṇanādaśca jantuje

23.15.2

वातोल्बणाः शिरःकम्पं तत्संज्ञं कुर्वते मलाः

vātolbaṇāḥ śiraḥkampaṃ tatsaṃjñaṃ kurvate malāḥ

23.16

पित्तप्रधानैर् वाताद्यैः शङ्खे शोफः सशोणितैः

pittapradhānair vātādyaiḥ śaṅkhe śophaḥ saśoṇitaiḥ

23.16.2

तीव्रदाहरुजारागप्रलापज्वरतृड्भ्रमाः

tīvradāharujārāgapralāpajvaratṛḍbhramāḥ

23.17

तिक्तास्यः पीतवदनः क्षिप्रकारी स शङ्खकः

tiktāsyaḥ pītavadanaḥ kṣiprakārī sa śaṅkhakaḥ

23.17.2

त्रिरात्राज्जीवितं हन्ति सिध्यत्यप्याशु साधितः

trirātrājjīvitaṃ hanti sidhyatyapyāśu sādhitaḥ

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā