23.28

दोषैः सर्वाकृतिः सर्वैरसाध्या सा नखप्रभा

doṣaiḥ sarvākṛtiḥ sarvairasādhyā sā nakhaprabhā

23.28.2

दग्धाग्निनेव नीरोमा सदाहा या च जायते

dagdhāgnineva nīromā sadāhā yā ca jāyate

23.29

शोकश्रमक्रोधकृतः शरीरोष्मा शिरोगतः

śokaśramakrodhakṛtaḥ śarīroṣmā śirogataḥ

23.29.2

केशान् सदोषः पचति पलितं सम्भवत्यतः

keśān sadoṣaḥ pacati palitaṃ sambhavatyataḥ

23.30

तद् वातात् स्फुटितं श्यावं खरं रूक्षं जलप्रभम्

tad vātāt sphuṭitaṃ śyāvaṃ kharaṃ rūkṣaṃ jalaprabham

23.30.2

पित्तात् सदाहं पीताभं कफात् स्निग्धं विवृद्धिमत्

pittāt sadāhaṃ pītābhaṃ kaphāt snigdhaṃ vivṛddhimat

23.31

स्थूलं सुशुक्लं सर्वैस्तु विद्याद् व्यामिश्रलक्षणम्

sthūlaṃ suśuklaṃ sarvaistu vidyād vyāmiśralakṣaṇam

23.31.2

शिरोरुजोद्भवं चान्यद् विवर्णं स्पर्शनासहम्

śirorujodbhavaṃ cānyad vivarṇaṃ sparśanāsaham

23.32

असाध्या संनिपातेन खलतिः पलितानि च

asādhyā saṃnipātena khalatiḥ palitāni ca

23.32.2

शरीरपरिणामोत्थान्यपेक्षन्ते रसायनम्

śarīrapariṇāmotthānyapekṣante rasāyanam

24.1

अथातः शिरोरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः

athātaḥ śirorogapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ

24.1.2

इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः

iti ha smāhurātreyādayo maharṣayaḥ

24.1.3

शिरोऽभितापे ऽनिलजे वातव्याधिविधिं चरेत्

śiro'bhitāpe 'nilaje vātavyādhividhiṃ caret

24.1.4

घृतम् अक्तशिरा रात्रौ पिबेद् उष्णपयोऽनुपः

ghṛtam aktaśirā rātrau pibed uṣṇapayo'nupaḥ

24.2

माषान् कुलत्थान् मुद्गान् वा तद्वत् खादेद् घृतान्वितान्

māṣān kulatthān mudgān vā tadvat khāded ghṛtānvitān

24.2.2

तैलं तिलानां कल्कं वा क्षीरेण सह पाययेत्

tailaṃ tilānāṃ kalkaṃ vā kṣīreṇa saha pāyayet

24.3

पिण्डोपनाहस्वेदाश्च मांसधान्यकृता हिताः

piṇḍopanāhasvedāśca māṃsadhānyakṛtā hitāḥ

24.3.2

वातघ्नदशमूलादिसिद्धक्षीरेण सेचनम्

vātaghnadaśamūlādisiddhakṣīreṇa secanam

24.4

स्निग्धं नस्यं तथा धूमः शिरःश्रवणतर्पणम्

snigdhaṃ nasyaṃ tathā dhūmaḥ śiraḥśravaṇatarpaṇam

24.4.2

वरणादौ गणे क्षुण्णे क्षीरम् अर्धोदकं पचेत्

varaṇādau gaṇe kṣuṇṇe kṣīram ardhodakaṃ pacet

Aṣṭāṅgahṛdayasaṃhitā