3.6.8

तस्य चेदुदरे सिराः प्रकाशेरञ् श्यावताम्रनीलहारिद्रशुक्ला वा स्युः परासुरिति विद्यात्

tasya cedudare sirāḥ prakāśerañ śyāvatāmranīlahāridraśuklā vā syuḥ parāsuriti vidyāt

3.6.9

तस्य चेन्नखा वीतमांसशोणिताः पक्वजाम्बववर्णाः स्युः परासुरिति विद्यात्

tasya cennakhā vītamāṃsaśoṇitāḥ pakvajāmbavavarṇāḥ syuḥ parāsuriti vidyāt

3.6.10

अथास्याङ्गुलीरायच्छेत् तस्य चेदङ्गुलय आयम्यमाना न स्फुटेयुः परासुरिति विद्यात्

athāsyāṅgulīrāyacchet tasya cedaṅgulaya āyamyamānā na sphuṭeyuḥ parāsuriti vidyāt

3.7

तत्र श्लोकः

tatra ślokaḥ

3.7.2

एतान् स्पृश्यान् बहून् भावान् यः स्पृशन्नवबुध्यते

etān spṛśyān bahūn bhāvān yaḥ spṛśannavabudhyate

3.7.3

आतुरे न स संमोहमायुर्ज्ञानस्य गच्छति

āture na sa saṃmohamāyurjñānasya gacchati

4.1

अथात इन्द्रियानीकमिन्द्रियं व्याख्यास्यामः

athāta indriyānīkamindriyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

4.2

इति ह स्माह भगवानात्रेयः

iti ha smāha bhagavānātreyaḥ

4.3

इन्द्रियाणि यथा जन्तोः परीक्षेत विशेषवित्

indriyāṇi yathā jantoḥ parīkṣeta viśeṣavit

4.3.2

ज्ञातुमिच्छन् भिषङ्मानम् आयुषस् तन्निबोधत

jñātumicchan bhiṣaṅmānam āyuṣas tannibodhata

4.4

अनुमानात् परीक्षेत दर्शनादीनि तत्त्वतः

anumānāt parīkṣeta darśanādīni tattvataḥ

4.4.2

अद्धा हि विदितं ज्ञानमिन्द्रियाणामतीन्द्रियम्

addhā hi viditaṃ jñānamindriyāṇāmatīndriyam

4.5

स्वस्थेभ्यो विकृतं यस्य ज्ञानमिन्द्रियसंश्रयम्

svasthebhyo vikṛtaṃ yasya jñānamindriyasaṃśrayam

4.5.2

आलक्ष्येतानिमित्तेन लक्षणं मरणस्य तत्

ālakṣyetānimittena lakṣaṇaṃ maraṇasya tat

4.6

इत्युक्तं लक्षणं सम्यगिन्द्रियेष्वशुभोदयम्

ityuktaṃ lakṣaṇaṃ samyagindriyeṣvaśubhodayam

4.6.2

तदेव तु पुनर्भूयो विस्तरेण निबोधत

tadeva tu punarbhūyo vistareṇa nibodhata

4.7

घनीभूतमिवाकाशमाकाशमिव मेदिनीम्

ghanībhūtamivākāśamākāśamiva medinīm

4.7.2

विगीतम् उभयं ह्येतत् पश्यन् मरणमृच्छति

vigītam ubhayaṃ hyetat paśyan maraṇamṛcchati

4.8

यस्य दर्शनमायाति मारुतो ऽम्बरगोचरः

yasya darśanamāyāti māruto 'mbaragocaraḥ

4.8

तस्य आयुस् क्षयम् आदिशेत्

tasya āyus kṣayam ādiśet

Carakasaṃhitā