2.22.2

रसायनविधिः सेव्यो विधिवत् सुसमाहितैः

rasāyanavidhiḥ sevyo vidhivat susamāhitaiḥ

2.23

रसायनानां संयोगाः सिद्धा भूतहितैषिणा

rasāyanānāṃ saṃyogāḥ siddhā bhūtahitaiṣiṇā

2.23.2

निर्दिष्टाः प्राणकामीये सप्तत्रिंशन्महर्षिणा

nirdiṣṭāḥ prāṇakāmīye saptatriṃśanmaharṣiṇā

2.24

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सास्थाने रसायनाध्याये प्राणकामीयो नाम रसायनपादो द्वितीयः

ityagniveśakṛte tantre carakapratisaṃskṛte cikitsāsthāne rasāyanādhyāye prāṇakāmīyo nāma rasāyanapādo dvitīyaḥ

3.1

अथातो ज्वरचिकित्सितं व्याख्यास्यामः

athāto jvaracikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ

3.2

इति ह स्माह भगवानात्रेयः

iti ha smāha bhagavānātreyaḥ

3.3

विज्वरं ज्वरसंदेहं पर्यपृच्छत् पुनर्वसुम्

vijvaraṃ jvarasaṃdehaṃ paryapṛcchat punarvasum

3.3.2

विविक्ते शान्तमासीनमग्निवेशः कृताञ्जलिः

vivikte śāntamāsīnamagniveśaḥ kṛtāñjaliḥ

3.4

देहेन्द्रियमनस्तापी सर्वरोगाग्रजो बली

dehendriyamanastāpī sarvarogāgrajo balī

3.4.2

ज्वरः प्रधानो रोगाणामुक्तो भगवता पुरा

jvaraḥ pradhāno rogāṇāmukto bhagavatā purā

3.5

तस्य प्राणिसपत्नस्य ध्रुवस्य प्रलयोदये

tasya prāṇisapatnasya dhruvasya pralayodaye

3.5.2

प्रकृतिं च प्रवृत्तिं च प्रभावं कारणानि च

prakṛtiṃ ca pravṛttiṃ ca prabhāvaṃ kāraṇāni ca

3.6

पूर्वरूपमधिष्ठानं बलकालात्मलक्षणम्

pūrvarūpamadhiṣṭhānaṃ balakālātmalakṣaṇam

3.6.2

व्यासतो विधिभेदाच्च पृथग्भिन्नस्य चाकृतिम्

vyāsato vidhibhedācca pṛthagbhinnasya cākṛtim

3.7

लिङ्गमामस्य जीर्णस्य सौषधं च क्रियाक्रमम्

liṅgamāmasya jīrṇasya sauṣadhaṃ ca kriyākramam

3.7.2

विमुञ्चतः प्रशान्तस्य चिह्नं यच्च पृथक् पृथक्

vimuñcataḥ praśāntasya cihnaṃ yacca pṛthak pṛthak

3.8

ज्वरावसृष्टो रक्ष्यश्च यावत्कालं यतो यतः

jvarāvasṛṣṭo rakṣyaśca yāvatkālaṃ yato yataḥ

3.8.2

प्रशान्तः कारणैर्यैश्च पुनरावर्तते ज्वरः

praśāntaḥ kāraṇairyaiśca punarāvartate jvaraḥ

3.9

याश्चापि पुनरावृत्तं क्रियाः प्रशमयन्ति तम्

yāścāpi punarāvṛttaṃ kriyāḥ praśamayanti tam

3.9.2

जगद्धितार्थं तत् सर्वं भगवन् वक्तुमर्हसि

jagaddhitārthaṃ tat sarvaṃ bhagavan vaktumarhasi

Carakasaṃhitā