4.11.2

श्यावारुणं सफेनं च तनु रूक्षं च वातिकम्

śyāvāruṇaṃ saphenaṃ ca tanu rūkṣaṃ ca vātikam

4.12

रक्तपित्तं कषायाभं कृष्णं गोमूत्रसंनिभम्

raktapittaṃ kaṣāyābhaṃ kṛṣṇaṃ gomūtrasaṃnibham

4.12.2

मेचकागारधूमाभमञ्जनाभं च पैत्तिकम्

mecakāgāradhūmābhamañjanābhaṃ ca paittikam

4.13

संसृष्टलिङ्गं संसर्गात्त्रिलिङ्गं सान्निपातिकम्

saṃsṛṣṭaliṅgaṃ saṃsargāttriliṅgaṃ sānnipātikam

4.13.2

एकदोषानुगं साध्यं द्विदोषं याप्यमुच्यते

ekadoṣānugaṃ sādhyaṃ dvidoṣaṃ yāpyamucyate

4.14

यत्त्रिदोषमसाध्यं तन्मन्दाग्नेर् अतिवेगवत्

yattridoṣamasādhyaṃ tanmandāgner ativegavat

4.14.2

व्याधिभिः क्षीणदेहस्य वृद्धस्यानश्नतश्च यत्

vyādhibhiḥ kṣīṇadehasya vṛddhasyānaśnataśca yat

4.15

गतिरूर्ध्वमधश्चैव रक्तपित्तस्य दर्शिता

gatirūrdhvamadhaścaiva raktapittasya darśitā

4.15.2

ऊर्ध्वा सप्तविधद्वारा द्विद्वारा त्वधरा गतिः

ūrdhvā saptavidhadvārā dvidvārā tvadharā gatiḥ

4.16

सप्त छिद्राणि शिरसि द्वे चाधः साध्यमूर्ध्वगम्

sapta chidrāṇi śirasi dve cādhaḥ sādhyamūrdhvagam

4.16.2

याप्यं त्वधोगं मार्गौ तु द्वावसाध्यं प्रपद्यते

yāpyaṃ tvadhogaṃ mārgau tu dvāvasādhyaṃ prapadyate

4.17

यदा तु सर्वच्छिद्रेभ्यो रोमकूपेभ्य एव च

yadā tu sarvacchidrebhyo romakūpebhya eva ca

4.17.2

वर्तते ताम् असंख्येयां गतिं तस्याहुर् आन्तिकीम्

vartate tām asaṃkhyeyāṃ gatiṃ tasyāhur āntikīm

4.18

यच्चोभयाभ्यां मार्गाभ्यामतिमात्रं प्रवर्तते

yaccobhayābhyāṃ mārgābhyāmatimātraṃ pravartate

4.18.2

तुल्यं कुणपगन्धेन रक्तं कृष्णमतीव च

tulyaṃ kuṇapagandhena raktaṃ kṛṣṇamatīva ca

4.19

संसृष्टं कफवाताभ्यां कण्ठे सजति चापि यत्

saṃsṛṣṭaṃ kaphavātābhyāṃ kaṇṭhe sajati cāpi yat

4.19.2

यच्चाप्युपद्रवैः सर्वैर्यथोक्तैः समभिद्रुतम्

yaccāpyupadravaiḥ sarvairyathoktaiḥ samabhidrutam

4.20

हारिद्रनीलहरितताम्रैर् वर्णैर् उपद्रुतम्

hāridranīlaharitatāmrair varṇair upadrutam

4.20.2

क्षीणस्य कासमानस्य यच्च तच्च न सिध्यति

kṣīṇasya kāsamānasya yacca tacca na sidhyati

4.21

यद्द्विदोषानुगं यद्वा शान्तं शान्तं प्रकुप्यति

yaddvidoṣānugaṃ yadvā śāntaṃ śāntaṃ prakupyati

Carakasaṃhitā