1.111.1

सूत उवाच

sūta uvāca

1.111.1.2

पार्थिवस्य तु वक्ष्यामि भृत्यानां चैव लक्षणम्

pārthivasya tu vakṣyāmi bhṛtyānāṃ caiva lakṣaṇam

1.111.1.3

सर्वाणि हि महीपालः सम्यङ्नित्यं परीक्षयेत्

sarvāṇi hi mahīpālaḥ samyaṅnityaṃ parīkṣayet

1.111.2

राज्यं पालयते नित्यं सत्यधर्मपरायणः

rājyaṃ pālayate nityaṃ satyadharmaparāyaṇaḥ

1.111.2.2

निर्जित्य परसैन्यानि क्षितं धर्मेण पालयेत्

nirjitya parasainyāni kṣitaṃ dharmeṇa pālayet

1.111.3

पुष्पात्पुष्पं विचिन्वीत मूलच्छेदं न कारयेत्

puṣpātpuṣpaṃ vicinvīta mūlacchedaṃ na kārayet

1.111.3.2

मालाकार इवारण्ये न यथाङ्गारकारकः

mālākāra ivāraṇye na yathāṅgārakārakaḥ

1.111.4

दोग्धारः क्षीरभुञ्जाना विकृतं तन्न भुञ्जते

dogdhāraḥ kṣīrabhuñjānā vikṛtaṃ tanna bhuñjate

1.111.4.2

परराष्ट्रं महीपालैर्भोक्तव्यं न च दूषयेत्

pararāṣṭraṃ mahīpālairbhoktavyaṃ na ca dūṣayet

1.111.5

नोधश् छिन्द्यात्तु यो धेन्वाः क्षारार्थो लभते पयः

nodhaś chindyāttu yo dhenvāḥ kṣārārtho labhate payaḥ

1.111.5.2

एवं राष्ट्रं प्रयोगेण पीड्यमानं न वर्धते

evaṃ rāṣṭraṃ prayogeṇa pīḍyamānaṃ na vardhate

1.111.6

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पृथिवीम् अनुपालयेत्

tasmātsarvaprayatnena pṛthivīm anupālayet

1.111.6.2

पालकस्य भवेद्भूमिः कीर्तिरायुर्यशो बलम्

pālakasya bhavedbhūmiḥ kīrtirāyuryaśo balam

1.111.7

अभ्यर्च्य विष्णुं धर्मात्मा गोब्राह्मणहिते रतः

abhyarcya viṣṇuṃ dharmātmā gobrāhmaṇahite rataḥ

1.111.7.2

प्रजाः पालयितुं शक्तः पार्थिवो विजितेन्द्रियः

prajāḥ pālayituṃ śaktaḥ pārthivo vijitendriyaḥ

1.111.8

ऐश्वर्यमध्रुवं प्राप्य राजा धर्मे मतिं चरेत्

aiśvaryamadhruvaṃ prāpya rājā dharme matiṃ caret

1.111.8.2

क्षणेन विभवो नश्येन्नात्मायत्तं धनादिकम्

kṣaṇena vibhavo naśyennātmāyattaṃ dhanādikam

1.111.9

सत्यं मनोरमाः कामाः सत्यं रम्या विभूतयः

satyaṃ manoramāḥ kāmāḥ satyaṃ ramyā vibhūtayaḥ

1.111.9.2

किन्तु वै वनितापाङ्गभङ्गिलोलं हि जीवितम्

kintu vai vanitāpāṅgabhaṅgilolaṃ hi jīvitam

1.111.10

व्याघ्रीव तिष्ठति जरा परितर्जयन्ती रोगाश्च शत्रव इव प्रभवन्ति गात्रे

vyāghrīva tiṣṭhati jarā paritarjayantī rogāśca śatrava iva prabhavanti gātre

Garuḍapurāṇa