1.111.30.2

विना दोषेण यो भृत्यान् राजाधमण शास्ति

vinā doṣeṇa yo bhṛtyān rājādhamaṇa śāsti

1.111.30.3

लीलासुखानि भोग्यानि त्यजेदिह महीपतिः

līlāsukhāni bhogyāni tyajediha mahīpatiḥ

1.111.31

सुखप्रवृत्तैः साध्यन्तै शत्रवो विग्रहे

sukhapravṛttaiḥ sādhyantai śatravo vigrahe

1.111.32

उद्योगः साहसं धैर्यं बुद्धिः शक्तिः पराक्रमः

udyogaḥ sāhasaṃ dhairyaṃ buddhiḥ śaktiḥ parākramaḥ

1.111.32.2

षड्विधो यस्य उत्साहस्तस्य देवो ऽपि शङ्कते

ṣaḍvidho yasya utsāhastasya devo 'pi śaṅkate

1.111.33

उद्योगेन कृते कार्ये सिद्धिर् यस्य न विद्यते

udyogena kṛte kārye siddhir yasya na vidyate

1.111.33.2

दैवं तस्य प्रमाणं हि कर्तव्यं पौरुषं सदा

daivaṃ tasya pramāṇaṃ hi kartavyaṃ pauruṣaṃ sadā

1.111.34

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे बृहदृ नीतिसारे एकादशोत्तरशततमो

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe bṛhadṛ nītisāre ekādaśottaraśatatamo

1.112.1

सूत उवाच

sūta uvāca

1.112.1.2

भृत्या बहुविधा ज्ञेया उत्तमाधममध्यमाः

bhṛtyā bahuvidhā jñeyā uttamādhamamadhyamāḥ

1.112.1.3

नियोक्तव्या यथार्हेषु त्रिविधेष्वेव कर्मसु

niyoktavyā yathārheṣu trividheṣveva karmasu

1.112.2

भृत्ये परीक्षणं वक्ष्ये यस्य यस्य हि यो गुणः

bhṛtye parīkṣaṇaṃ vakṣye yasya yasya hi yo guṇaḥ

1.112.2.2

तमिमं सम्प्रवक्ष्यामि ये यथाकथितं किल

tamimaṃ sampravakṣyāmi ye yathākathitaṃ kila

1.112.3

यथा चतुर्भिः कनकं परीक्ष्यते निघर्षणच्छेदनतापताडनैः

yathā caturbhiḥ kanakaṃ parīkṣyate nigharṣaṇacchedanatāpatāḍanaiḥ

1.112.3.2

तथा चतुर्भिर्भृतकं परीक्षयेद् वतेन शीलेन

tathā caturbhirbhṛtakaṃ parīkṣayed vatena śīlena

1.112.4

कुलशीलगुणोपेतः सत्यधर्मपरायणः

kulaśīlaguṇopetaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ

1.112.4.2

रूपवान्सुप्रसन्नश्च कोशाध्यक्षो विधीयते

rūpavānsuprasannaśca kośādhyakṣo vidhīyate

1.112.5

मूल्यरूपपरीक्षाकृद्भवेद् रत्नपरीक्षकः

mūlyarūpaparīkṣākṛdbhaved ratnaparīkṣakaḥ

1.112.5.2

बलाबलपरिज्ञाता सेनाध्यक्षो विधीयते

balābalaparijñātā senādhyakṣo vidhīyate

1.112.6

इङ्गिताकारतत्त्वज्ञो बलवान् प्रियदर्शनः

iṅgitākāratattvajño balavān priyadarśanaḥ

Garuḍapurāṇa