1.151.14.2

सर्वे ऽपि रोगा नाशाय न त्वेवं शीघ्रकारिणः

sarve 'pi rogā nāśāya na tvevaṃ śīghrakāriṇaḥ

1.151.15

हिक्काश्वासौ यथा तौ हि मृत्युकाले कृतालयौ

hikkāśvāsau yathā tau hi mṛtyukāle kṛtālayau

1.151.16

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे हिक्कानिदाना नामैकपञ्चाशदुत्तरशततमो

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe hikkānidānā nāmaikapañcāśaduttaraśatatamo

1.152.1

धन्वन्तरिरुवाच

dhanvantariruvāca

1.152.1.2

अथातो यक्ष्मरोगस्य निदानं प्रवदाम्यहम्

athāto yakṣmarogasya nidānaṃ pravadāmyaham

1.152.1.3

अनेकरोगानुगतो बहुरोगपुरोगमः

anekarogānugato bahurogapurogamaḥ

1.152.2

राजयक्ष्मा क्षयः शोषो रोगराडिति कथ्यते

rājayakṣmā kṣayaḥ śoṣo rogarāḍiti kathyate

1.152.2.2

नक्षत्राणां द्विजानां च राज्ञो ऽभूद्यदयं

nakṣatrāṇāṃ dvijānāṃ ca rājño 'bhūdyadayaṃ

1.152.3

यच्च राजा च यक्ष्मा च राजयक्ष्मा ततो मतः

yacca rājā ca yakṣmā ca rājayakṣmā tato mataḥ

1.152.3.2

देहौषधक्षयकृतेः क्षयस्तत्सम्भवाच्च सः

dehauṣadhakṣayakṛteḥ kṣayastatsambhavācca saḥ

1.152.4

रसादिशोषणाच्छोषो रोगराडिति राजवत्

rasādiśoṣaṇācchoṣo rogarāḍiti rājavat

1.152.4.2

साहसं वेगसंरोधः शुक्रौजःस्नेहसंक्षयः

sāhasaṃ vegasaṃrodhaḥ śukraujaḥsnehasaṃkṣayaḥ

1.152.5

अन्नपानविधित्यागश् चत्वारस् तस्य हेतवः

annapānavidhityāgaś catvāras tasya hetavaḥ

1.152.5.2

तैरुदीर्णो ऽनिलः पित्तं व्यर्थं चोदीर्य सर्वतः

tairudīrṇo 'nilaḥ pittaṃ vyarthaṃ codīrya sarvataḥ

1.152.6

शरीरसन्धिम् आविश्य ताः शिराः प्रतिपीडयन्

śarīrasandhim āviśya tāḥ śirāḥ pratipīḍayan

1.152.6.2

मुखानि स्रोतसां रुद्ध्वा तथैवातिविसृज्य वा

mukhāni srotasāṃ ruddhvā tathaivātivisṛjya vā

1.152.7

मध्यमूर्ध्वमधस्तिर्यगव्यथां संजनयेद्धृदः

madhyamūrdhvamadhastiryagavyathāṃ saṃjanayeddhṛdaḥ

1.152.7.2

रूपं भविष्यतस्तस्य प्रतिश्यायो भृशं ज्वरः

rūpaṃ bhaviṣyatastasya pratiśyāyo bhṛśaṃ jvaraḥ

1.152.8

प्रसेको मुखमाधुर्यं मार्दवं वह्निदेहयोः

praseko mukhamādhuryaṃ mārdavaṃ vahnidehayoḥ

1.152.8.2

लौल्यभावो ऽन्नपानादौ शुचावशुचिवीक्षणम्

laulyabhāvo 'nnapānādau śucāvaśucivīkṣaṇam

Garuḍapurāṇa