1.160.60

पक्वशयोद्भवो ऽप्येवं वायुस्तीव्ररुजाश्रयात्

pakvaśayodbhavo 'pyevaṃ vāyustīvrarujāśrayāt

1.160.60.2

उद्गारबाहुल्यपुरीषबन्धतृप्त्यक्षमत्वान्त्रविकूजनानि

udgārabāhulyapurīṣabandhatṛptyakṣamatvāntravikūjanāni

1.160.61

आचोपम् आध्मानम् अपक्तिशक्तिः आसन्नगुल्मस्य भवेच्च

ādhmānam apaktiśaktiḥ āsannagulmasya bhavecca cihnam

1.160.62

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे विद्रधिगुल्मनिदानं नाम षष्ट्युत्तरशततमो ऽध्यायः

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe vidradhigulmanidānaṃ nāma ṣaṣṭyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ

1.161.1

धन्वन्तरिरुवाच

dhanvantariruvāca

1.161.1.2

उदराणां निदानं च वक्ष्ये सुश्रुत तच्छृणु

udarāṇāṃ nidānaṃ ca vakṣye suśruta tacchṛṇu

1.161.1.3

रोगाः सर्वे ऽपि मन्दाग्नौ सुतरामुदराणि तु

rogāḥ sarve 'pi mandāgnau sutarāmudarāṇi tu

1.161.2

अजीर्णामयाश् चाप्यन्ये जायन्ते मलसंचयात्

ajīrṇāmayāś cāpyanye jāyante malasaṃcayāt

1.161.2.2

ऊर्ध्वाधो वायवो रुद्ध्वा

ūrdhvādho vāyavo ruddhvā

1.161.3

प्राणानपानान्संदूष्य कुर्युस्तान्मांससन्धिगान्

prāṇānapānānsaṃdūṣya kuryustānmāṃsasandhigān

1.161.3.2

आध्माप्य कुक्षिमुदरमष्टधा ते च भेदतः

ādhmāpya kukṣimudaramaṣṭadhā te ca bhedataḥ

1.161.4

पृथग्दोषैः समस्तैश्च

pṛthagdoṣaiḥ samastaiśca

1.161.4.2

तेनार्ताः शुष्कताल्वोष्ठाः सर्वपादकरोदराः

tenārtāḥ śuṣkatālvoṣṭhāḥ sarvapādakarodarāḥ

1.161.5

नष्टचेष्टबलाहाराः कृतप्रध्मात्

naṣṭaceṣṭabalāhārāḥ kṛtapradhmāt

1.161.5.2

पुरुषाः स्युः प्रेतरूपा भाविनस्तस्य लक्षणम्

puruṣāḥ syuḥ pretarūpā bhāvinastasya lakṣaṇam

1.161.6

क्षुन्नाशो ऽरुचिवत्सर्वं सविदाहं च पच्यते

kṣunnāśo 'rucivatsarvaṃ savidāhaṃ ca pacyate

1.161.6.2

जीर्णान्नं यो न जानाति सो ऽपथ्यं सेवते नरः

jīrṇānnaṃ yo na jānāti so 'pathyaṃ sevate naraḥ

1.161.7

क्षीयते बलमङ्गस्य श्वसित्यल्पो ऽविचेष्टितः

kṣīyate balamaṅgasya śvasityalpo 'viceṣṭitaḥ

1.161.7.2

विषयावृत्तिबुद्धिश्च शोकशोषादयो ऽपि च

viṣayāvṛttibuddhiśca śokaśoṣādayo 'pi ca

1.161.8

रुग्बस्तिसन्धौ सततं लघ्वल्पभोजनैरपि

rugbastisandhau satataṃ laghvalpabhojanairapi

Garuḍapurāṇa