1.166.48

श्यामाङ्गम् अङ्गस्तैमित्यतन्द्रामूर्छारुचिज्वरैः

śyāmāṅgam aṅgastaimityatandrāmūrchārucijvaraiḥ

1.166.48.2

तमूरुस्तम्भमित्याह बाह्यवातम् अथापरे

tamūrustambhamityāha bāhyavātam athāpare

1.166.49

वातशोणितसंशोथो जानुमध्ये महारुजः

vātaśoṇitasaṃśotho jānumadhye mahārujaḥ

1.166.49.2

ज्ञेयः क्रोष्टुकशीर्षस्तु स्थूलक्रोष्टुकशीर्षवत्

jñeyaḥ kroṣṭukaśīrṣastu sthūlakroṣṭukaśīrṣavat

1.166.50

रुक्पादविषमन्यस्ते श्रमाद्वा जायते यदा

rukpādaviṣamanyaste śramādvā jāyate yadā

1.166.50.2

वातेन गुल्फम् आक्षिप्य तमाहुर्वातकण्टकम्

vātena gulpham ākṣipya tamāhurvātakaṇṭakam

1.166.51

पार्ष्णिप्रत्यङ्गुलीनाभौ कण्ठे वा मारुतार्दिते

pārṣṇipratyaṅgulīnābhau kaṇṭhe vā mārutārdite

1.166.51.2

सातिक्षेपं निगृह्णाति गृध्रसीं तां प्रचक्षते

sātikṣepaṃ nigṛhṇāti gṛdhrasīṃ tāṃ pracakṣate

1.166.52

हृष्येते चरणौ यस्य भवेतां चापि सुप्तकौ

hṛṣyete caraṇau yasya bhavetāṃ cāpi suptakau

1.166.52.2

पादहर्षः स विज्ञेयः कफमारुतकोपजः

pādaharṣaḥ sa vijñeyaḥ kaphamārutakopajaḥ

1.166.53

पादयोः कुरुते दाहं पित्तासृक्सहितो ऽनिलः

pādayoḥ kurute dāhaṃ pittāsṛksahito 'nilaḥ

1.166.53.2

विशेषतश्चङ्क्रमतः पाददाहं तमादिशेत्

viśeṣataścaṅkramataḥ pādadāhaṃ tamādiśet

1.166.54

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे वातव्याधिनिदानं नाम षट्षष्ट्यधिकशततमो ऽध्यायः

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe vātavyādhinidānaṃ nāma ṣaṭṣaṣṭyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ

1.167.1

धन्वन्तरिर् उवाच

dhanvantarir uvāca

1.167.1.2

वातरक्तनिदानं ते वक्ष्ये सुश्रुत तच्छृणु

vātaraktanidānaṃ te vakṣye suśruta tacchṛṇu

1.167.1.3

विरुद्धाध्यशनक्रोधदिवास्वप्नप्रजागरैः

viruddhādhyaśanakrodhadivāsvapnaprajāgaraiḥ

1.167.2

प्रायशः सुकुमाराणां मिथ्याहारविहारिणाम्

prāyaśaḥ sukumārāṇāṃ mithyāhāravihāriṇām

1.167.2.2

स्थूलानां सुखिनां चापि कुप्यते वातशोणितम्

sthūlānāṃ sukhināṃ cāpi kupyate vātaśoṇitam

1.167.3

अग्निघातादशुद्धेश्च नृणामसृजि दूषिते

agnighātādaśuddheśca nṛṇāmasṛji dūṣite

1.167.3.2

वातलैः शीतलैर्वायुर्वृद्धः क्रुद्धो विमार्गगः

vātalaiḥ śītalairvāyurvṛddhaḥ kruddho vimārgagaḥ

Garuḍapurāṇa