2.55.19

त्यजेत् कुल अर्थे पुरुषम्

tyajet kula arthe puruṣam

2.55.20

ग्रामस्य अर्थे कुलम् त्यजेत्

grāmasya arthe kulam tyajet

2.55.21

ग्रामम् जनपदस्य अर्थे आत्म अर्थे पृथिवीम् त्यजेत्

grāmam janapadasya arthe ātma arthe pṛthivīm tyajet

2.55.22

सर्व ज्ञः सर्व भाव ज्ञः सर्व शत्रु भयंकरः इति स्म भाषते काव्यः जम्भ त्यागे महा असुरान्

sarva jñaḥ sarva bhāva jñaḥ sarva śatru bhayaṃkaraḥ iti sma bhāṣate kāvyaḥ jambha tyāge mahā asurān

2.55.23

हिरण्य ष्ठीविनः कश्चिद् पक्षिणः वन गोचरान् गृहे किल कृत आवासान् लोभात् राज्ञ् अपीडयत् सदा उपभोज्यान् लोभ अन्धः हिरण्य अर्थे परंतपैः

hiraṇya ṣṭhīvinaḥ kaścid pakṣiṇaḥ vana gocarān gṛhe kila kṛta āvāsān lobhāt rājñ apīḍayat sadā upabhojyān lobha andhaḥ hiraṇya arthe paraṃtapaiḥ

2.55.24

आयतिम् च तदात्वम् च उभे सद्यस् व्यनाशयत्

āyatim ca tadātvam ca ubhe sadyas vyanāśayat

2.55.25

तदात्व कामः पाण्डून् त्वम् मा द्रुहः भरत ऋषभैः

tadātva kāmaḥ pāṇḍūn tvam mā druhaḥ bharata ṛṣabhaiḥ

2.55.26

मोह आत्मा तप्यसे पश्चात् पक्षि हा पुरुषः यथा

moha ātmā tapyase paścāt pakṣi hā puruṣaḥ yathā

2.55.27

जातम् जातम् पाण्डवेभ्यः पुष्पम् आदत्स्व मालाकारः इव आरामे स्नेहम् कुर्वन् पुनर् पुनर्

jātam jātam pāṇḍavebhyaḥ puṣpam ādatsva mālākāraḥ iva ārāme sneham kurvan punar punar

2.55.28

वृक्षान् अङ्गार कारी इव मा एनान् धाक्षीः स मूलकान्

vṛkṣān aṅgāra kārī iva mā enān dhākṣīḥ sa mūlakān

2.55.29

मा गमः स सुत अमात्यः स बलः च पराभवम्

mā gamaḥ sa suta amātyaḥ sa balaḥ ca parābhavam

2.55.30

समवेतान् हि कः पार्थान् प्रतियुध्येत भारतैः मरुद्भिः सहितः राज्ञ् अपि साक्षात् मरुत्पतिः

samavetān hi kaḥ pārthān pratiyudhyeta bhārataiḥ marudbhiḥ sahitaḥ rājñ api sākṣāt marutpatiḥ

2.55.31

साक्षात्

sākṣāt

2.56.1

विदुर उवाच

vidura uvāca

2.56.1.2

द्यूतं मूलं कलहस्यानुपाति मिथोभेदाय महते वा रणाय

dyūtaṃ mūlaṃ kalahasyānupāti mithobhedāya mahate vā raṇāya

2.56.1.3

यद् आस्थितो ऽयं धृतराष्ट्रस्य पुत्रो दुर्योधनः सृजते वैरम् उग्रम्

yad āsthito 'yaṃ dhṛtarāṣṭrasya putro duryodhanaḥ sṛjate vairam ugram

2.56.2

प्रातिपीयाः शांतनवा भैमसेनाः सबाह्लिकाः

prātipīyāḥ śāṃtanavā bhaimasenāḥ sabāhlikāḥ

2.56.2.2

दुर्योधनापराधेन कृच्छ्रं प्राप्स्यन्ति सर्वशः

duryodhanāparādhena kṛcchraṃ prāpsyanti sarvaśaḥ

2.56.3

दुर्योधनो मदेनैव क्षेमं राष्ट्राद् अपोहति

duryodhano madenaiva kṣemaṃ rāṣṭrād apohati

2.56.3.2

विषाणं गौर् इव मदात् स्वयम् आरुजते बलात्

viṣāṇaṃ gaur iva madāt svayam ārujate balāt