6.6.3.2

पञ्चेमानि महाराज महाभूतानि संग्रहात्

pañcemāni mahārāja mahābhūtāni saṃgrahāt

6.6.3.3

जगत् स्थितानि सर्वाणि समान्याहुर् मनीषिणः

jagat sthitāni sarvāṇi samānyāhur manīṣiṇaḥ

6.6.4

भूमिर् आपस्तथा वायुर् अग्निर् आकाशम् एव च

bhūmir āpastathā vāyur agnir ākāśam eva ca

6.6.4.2

गुणोत्तराणि सर्वाणि तेषां भूमिः प्रधानतः

guṇottarāṇi sarvāṇi teṣāṃ bhūmiḥ pradhānataḥ

6.6.5

शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धश्च पञ्चमः

śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca raso gandhaśca pañcamaḥ

6.6.5.2

भूमेर् एते गुणाः प्रोक्ता ऋषिभिस्तत्त्ववेदिभिः

bhūmer ete guṇāḥ proktā ṛṣibhistattvavedibhiḥ

6.6.6

चत्वारो ऽप्सु गुणा राजन् गन्धस्तत्र न विद्यते

catvāro 'psu guṇā rājan gandhastatra na vidyate

6.6.6.2

शब्दः स्पर्शश्च रूपं च तेजसो ऽथ गुणास्त्रयः

śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca tejaso 'tha guṇāstrayaḥ

6.6.6.3

शब्दः स्पर्शश्च वायोस्तु आकाशे शब्द एव च

śabdaḥ sparśaśca vāyostu ākāśe śabda eva ca

6.6.7

एते पञ्च गुणा राजन्महाभूतेषु पञ्चसु

ete pañca guṇā rājanmahābhūteṣu pañcasu

6.6.7.2

वर्तन्ते सर्वलोकेषु येषु लोकाः प्रतिष्ठिताः

vartante sarvalokeṣu yeṣu lokāḥ pratiṣṭhitāḥ

6.6.8

अन्योन्यं नाभिवर्तन्ते साम्यं भवति वै यदा

anyonyaṃ nābhivartante sāmyaṃ bhavati vai yadā

6.6.8.2

यदा तु विषमीभावम् आविशन्ति परस्परम्

yadā tu viṣamībhāvam āviśanti parasparam

6.6.8.3

तदा देहैर् देहवन्तो व्यतिरोहन्ति नान्यथा

tadā dehair dehavanto vyatirohanti nānyathā

6.6.9

आनुपूर्व्याद् विनश्यन्ति जायन्ते चानुपूर्वशः

ānupūrvyād vinaśyanti jāyante cānupūrvaśaḥ

6.6.9.2

सर्वाण्यपरिमेयानि तद् एषां रूपम् ऐश्वरम्

sarvāṇyaparimeyāni tad eṣāṃ rūpam aiśvaram

6.6.10

तत्र तत्र हि दृश्यन्ते धातवः पाञ्चभौतिकाः

tatra tatra hi dṛśyante dhātavaḥ pāñcabhautikāḥ

6.6.10.2

तेषां मनुष्यास्तर्केण प्रमाणानि प्रचक्षते

teṣāṃ manuṣyāstarkeṇa pramāṇāni pracakṣate

6.6.11

अचिन्त्याः खलु ये भावा न तांस्तर्केण साधयेत्

acintyāḥ khalu ye bhāvā na tāṃstarkeṇa sādhayet

6.6.11.2

प्रकृतिभ्यः परं यत् तु तद् अचिन्त्यस्य लक्षणम्

prakṛtibhyaḥ paraṃ yat tu tad acintyasya lakṣaṇam