55.17

द्विजातिचरितो धर्मः शास्त्रदृष्टः सनातनः

dvijāticarito dharmaḥ śāstradṛṣṭaḥ sanātanaḥ

55.17.2

यदि ते धर्मनिरते त्वया पुत्रे विवासिते

yadi te dharmanirate tvayā putre vivāsite

55.18

गतिर् एका पतिर् नार्या द्वितीया गतिर् आत्मजः

gatir ekā patir nāryā dvitīyā gatir ātmajaḥ

55.18.2

तृतीया ज्ञातयो राजंश् चतुर्थी नेह विद्यते

tṛtīyā jñātayo rājaṃś caturthī neha vidyate

55.19

तत्र त्वं चैव मे नास्ति रामश् च वनम् आश्रितः

tatra tvaṃ caiva me nāsti rāmaś ca vanam āśritaḥ

55.19.2

न वनं गन्तुम् इच्छामि सर्वथा हि हता त्वया

na vanaṃ gantum icchāmi sarvathā hi hatā tvayā

55.20

हतं त्वया राज्यम् इदं सराष्ट्रं हतस् तथात्मा सह मन्त्रिभिश् च

hataṃ tvayā rājyam idaṃ sarāṣṭraṃ hatas tathātmā saha mantribhiś ca

55.20.2

हता सपुत्रास्मि हताश् च पौराः सुतश् च भार्या च तव प्रहृष्टौ

hatā saputrāsmi hatāś ca paurāḥ sutaś ca bhāryā ca tava prahṛṣṭau

55.21

इमां गिरं दारुणशब्दसंश्रितां निशम्य राजापि मुमोह दुःखितः

imāṃ giraṃ dāruṇaśabdasaṃśritāṃ niśamya rājāpi mumoha duḥkhitaḥ

55.21.2

ततः स शोकं प्रविवेश पार्थिवः स्वदुष्कृतं चापि पुनस् तदास्मरत्

tataḥ sa śokaṃ praviveśa pārthivaḥ svaduṣkṛtaṃ cāpi punas tadāsmarat

56.1

एवं तु क्रुद्धया राजा राममात्रा सशोकया

evaṃ tu kruddhayā rājā rāmamātrā saśokayā

56.1.2

श्रावितः परुषं वाक्यं चिन्तयामास दुःखितः

śrāvitaḥ paruṣaṃ vākyaṃ cintayāmāsa duḥkhitaḥ

56.2

तस्य चिन्तयमानस्य प्रत्यभात् कर्म दुष्कृतम्

tasya cintayamānasya pratyabhāt karma duṣkṛtam

56.2.2

यद् अनेन कृतं पूर्वम् अज्ञानाच् छब्दवेधिना

yad anena kṛtaṃ pūrvam ajñānāc chabdavedhinā

56.3

अमनास् तेन शोकेन रामशोकेन च प्रभुः

amanās tena śokena rāmaśokena ca prabhuḥ

56.3.2

दह्यमानस् तु शोकाभ्यां कौसल्याम् आह भूपतिः

dahyamānas tu śokābhyāṃ kausalyām āha bhūpatiḥ

56.4

प्रसादये त्वां कौसल्ये रचितो ऽयं मयाञ्जलिः

prasādaye tvāṃ kausalye racito 'yaṃ mayāñjaliḥ

56.4.2

वत्सला चानृशंसा च त्वं हि नित्यं परेष्व् अपि

vatsalā cānṛśaṃsā ca tvaṃ hi nityaṃ pareṣv api

56.5

भर्ता तु खलु नारीणां गुणवान् निर्गुणो ऽपि वा

bhartā tu khalu nārīṇāṃ guṇavān nirguṇo 'pi vā

56.5.2

धर्मं विमृशमानानां प्रत्यक्षं देवि दैवतम्

dharmaṃ vimṛśamānānāṃ pratyakṣaṃ devi daivatam

Rāmāyaṇa