18.54

मज्जाज्यमेदोमधुभिर् दहेद्वा दग्धे च सर्पिर्मधु चावचार्यम्

majjājyamedomadhubhir dahedvā dagdhe ca sarpirmadhu cāvacāryam

18.54.2

कासीसतुत्थे च ततो ऽत्र देये चूर्णीकृते रोचनया समेते

kāsīsatutthe ca tato 'tra deye cūrṇīkṛte rocanayā samete

18.55

तैलेन चाभ्यज्य हिताय दद्यात् सारोद्भवं गोमयजं च भस्म

tailena cābhyajya hitāya dadyāt sārodbhavaṃ gomayajaṃ ca bhasma

18.55.2

हितश्च नित्यं त्रिफलाकषायो गाढश्च बन्धो यवभोजनं च

hitaśca nityaṃ triphalākaṣāyo gāḍhaśca bandho yavabhojanaṃ ca

19.1

अथातो वृद्ध्युपदंशश्लीपदचिकित्सितं व्याख्यास्यामः

athāto vṛddhyupadaṃśaślīpadacikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ

19.2

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

19.3

अन्त्रवृद्ध्या विना षड्या वृद्धयस्तासु वर्जयेत्

antravṛddhyā vinā ṣaḍyā vṛddhayastāsu varjayet

19.3.2

अश्वादियानं व्यायामं मैथुनं वेगनिग्रहम्

aśvādiyānaṃ vyāyāmaṃ maithunaṃ veganigraham

19.4

अत्यासनं चङ्क्रमणम् उपवासं गुरूणि च

atyāsanaṃ caṅkramaṇam upavāsaṃ gurūṇi ca

19.4.2

तत्रादितो वातवृद्धौ त्रैवृतस्निग्धमातुरम्

tatrādito vātavṛddhau traivṛtasnigdhamāturam

19.5

स्विन्नं चैनं यथान्यायं पाययेत विरेचनम्

svinnaṃ cainaṃ yathānyāyaṃ pāyayeta virecanam

19.5.2

कोशाम्रतिल्वकैरण्डफलतैलानि वा नरम्

kośāmratilvakairaṇḍaphalatailāni vā naram

19.6

सक्षीरं वा पिबेन्मासं तैलमेरण्डसंभवम्

sakṣīraṃ vā pibenmāsaṃ tailameraṇḍasaṃbhavam

19.6.2

ततः काले ऽनिलघ्नानां क्वाथैः कल्कैश्च बुद्धिमान्

tataḥ kāle 'nilaghnānāṃ kvāthaiḥ kalkaiśca buddhimān

19.7

निरूहयेन्निरूढं च भुक्तवन्तं रसौदनम्

nirūhayennirūḍhaṃ ca bhuktavantaṃ rasaudanam

19.7.2

यष्टीमधुकसिद्धेन ततस्तैलेन योजयेत्

yaṣṭīmadhukasiddhena tatastailena yojayet

19.8

स्नेहोपनाहौ कुर्याच्च प्रदेहांश्चानिलापहान्

snehopanāhau kuryācca pradehāṃścānilāpahān

19.8.2

विदग्धां पाचयित्वा वा सेवनीं परिवर्जयेत्

vidagdhāṃ pācayitvā vā sevanīṃ parivarjayet

19.9

भिन्द्यात्ततः प्रभिन्नायां यथोक्तं क्रममाचरेत्

bhindyāttataḥ prabhinnāyāṃ yathoktaṃ kramamācaret

19.9.2

पित्तजायामपक्वायां पित्तग्रन्थिक्रमो हितः

pittajāyāmapakvāyāṃ pittagranthikramo hitaḥ

Suśrutasaṃhitā