22.42

फलान्यम्लानि शीताम्बु रूक्षान्नं दन्तधावनम्

phalānyamlāni śītāmbu rūkṣānnaṃ dantadhāvanam

22.42.2

तथातिकठिनान् भक्ष्यान् दन्तरोगी विवर्जयेत्

tathātikaṭhinān bhakṣyān dantarogī vivarjayet

22.43

साध्यानां दन्तरोगाणां चिकित्सितमुदीरितम्

sādhyānāṃ dantarogāṇāṃ cikitsitamudīritam

22.43.2

जिह्वागतानां साध्यानां कर्म वक्ष्यामि सिद्धये

jihvāgatānāṃ sādhyānāṃ karma vakṣyāmi siddhaye

22.44

ओष्ठप्रकोपे ऽनिलजे यदुक्तं प्राक् चिकित्सितम्

oṣṭhaprakope 'nilaje yaduktaṃ prāk cikitsitam

22.44.2

कण्टकेष्वनिलोत्थेषु तत् कार्यं भिषजा भवेत्

kaṇṭakeṣvanilottheṣu tat kāryaṃ bhiṣajā bhavet

22.45

पित्तजेषु विघृष्टेषु निःसृते दुष्टशोणिते

pittajeṣu vighṛṣṭeṣu niḥsṛte duṣṭaśoṇite

22.45.2

प्रतिसारणगण्डूषं नस्यं च मधुरं हितम्

pratisāraṇagaṇḍūṣaṃ nasyaṃ ca madhuraṃ hitam

22.46

कण्टकेषु कफोत्थेषु लिखितेष्वसृजः क्षये

kaṇṭakeṣu kaphottheṣu likhiteṣvasṛjaḥ kṣaye

22.46.2

पिप्पल्यादिर्मधुयुतः कार्यस्तु प्रतिसारणे

pippalyādirmadhuyutaḥ kāryastu pratisāraṇe

22.47

गृह्णीयात् कवलांश्चापि गौरसर्षपसैन्धवैः

gṛhṇīyāt kavalāṃścāpi gaurasarṣapasaindhavaiḥ

22.47.2

पटोलनिम्बवार्ताकुक्षारयूषैश्च भोजयेत्

paṭolanimbavārtākukṣārayūṣaiśca bhojayet

22.48

उपजिह्वां तु संलिख्य क्षारेण प्रतिसारयेत्

upajihvāṃ tu saṃlikhya kṣāreṇa pratisārayet

22.48.2

शिरोविरेकगण्डूषधूमैश्चैनमुपाचरेत्

śirovirekagaṇḍūṣadhūmaiścainamupācaret

22.49

जिह्वागतानां कर्मोक्तं तालव्यानां प्रवक्ष्यते

jihvāgatānāṃ karmoktaṃ tālavyānāṃ pravakṣyate

22.49.2

अङ्गुष्ठाङ्गुलिसंदंशेनाकृष्य गलशुण्डिकाम्

aṅguṣṭhāṅgulisaṃdaṃśenākṛṣya galaśuṇḍikām

22.50

छेदयेन्मण्डलाग्रेण जिह्वोपरि तु संस्थिताम्

chedayenmaṇḍalāgreṇa jihvopari tu saṃsthitām

22.50.2

नोत्कृष्टं चैव हीनं च त्रिभागं छेदयेद्भिषक्

notkṛṣṭaṃ caiva hīnaṃ ca tribhāgaṃ chedayedbhiṣak

22.51

अत्यादानात् स्रवेद्रक्तं तन्निमित्तं म्रियेत च

atyādānāt sravedraktaṃ tannimittaṃ mriyeta ca

22.51.2

हीनच्छेदाद्भवेच्छोफो लाला निद्रा भ्रमस्तमः

hīnacchedādbhavecchopho lālā nidrā bhramastamaḥ

Suśrutasaṃhitā