24.81.2

सुखं शय्यासनं दुःखं विपरीतगुणं मतम्

sukhaṃ śayyāsanaṃ duḥkhaṃ viparītaguṇaṃ matam

24.82

वालव्यजनमौजस्यं मक्षिकादीनपोहति

vālavyajanamaujasyaṃ makṣikādīnapohati

24.82.2

शोषदाहश्रमस्वेदमूर्च्छाघ्नो व्यजनानिलः

śoṣadāhaśramasvedamūrcchāghno vyajanānilaḥ

24.83

प्रीतिनिद्राकरं वृष्यं कफवातश्रमापहम्

prītinidrākaraṃ vṛṣyaṃ kaphavātaśramāpaham

24.83.2

संवाहनं मांसरक्तत्वक्प्रसादकरं सुखम्

saṃvāhanaṃ māṃsaraktatvakprasādakaraṃ sukham

24.84

प्रवातं रौक्ष्यवैवर्ण्यस्तम्भकृद्दाहपक्तिनुत्

pravātaṃ raukṣyavaivarṇyastambhakṛddāhapaktinut

24.84.2

स्वेदमूर्च्छापिपासाघ्नम् अप्रवातमतो ऽन्यथा

svedamūrcchāpipāsāghnam apravātamato 'nyathā

24.85

सुखं वातं प्रसेवेत ग्रीष्मे शरदि मानवः

sukhaṃ vātaṃ praseveta grīṣme śaradi mānavaḥ

24.85.2

निवातं ह्य् आयुषे सेव्यमारोग्याय च सर्वदा

nivātaṃ hy āyuṣe sevyamārogyāya ca sarvadā

24.86

आतपः पित्ततृष्णाग्निस्वेदमूर्च्छाभ्रमास्रकृत्

ātapaḥ pittatṛṣṇāgnisvedamūrcchābhramāsrakṛt

24.86.2

दाहवैवर्ण्यकारी च छाया चैतानपोहति

dāhavaivarṇyakārī ca chāyā caitānapohati

24.87

अग्निर्वातकफस्तम्भशीतवेपथुनाशनः

agnirvātakaphastambhaśītavepathunāśanaḥ

24.87.2

आमाभिष्यन्दजरणो रक्तपित्तप्रदूषणः

āmābhiṣyandajaraṇo raktapittapradūṣaṇaḥ

24.88

पुष्टिवर्णबलोत्साहमग्निदीप्तिमतन्द्रिताम्

puṣṭivarṇabalotsāhamagnidīptimatandritām

24.88.2

करोति धातुसाम्यं च निद्रा काले निषेविता

karoti dhātusāmyaṃ ca nidrā kāle niṣevitā

24.89

तत्रादित एव नीचनखरोम्णा शुचिना शुक्लवाससा लघूष्णीषच्छत्रोपानत्केन दण्डपाणिना काले हितमितमधुरपूर्वाभिभाषिणा बन्धुभूतेन भूतानां गुरुवृद्धानुमतेन सुसहायेनानन्यमनसा खलूपचरितव्यं तद् अपि न रात्रौ न केशास्थिकण्टकाश्मतुषभस्मोत्करकपालाङ्गारामेध्यस्नानबलिभूमिषु न विषमेन्द्रकीलचतुष्पथश्वभ्राणाम् उपरिष्टात्

tatrādita eva nīcanakharomṇā śucinā śuklavāsasā laghūṣṇīṣacchatropānatkena daṇḍapāṇinā kāle hitamitamadhurapūrvābhibhāṣiṇā bandhubhūtena bhūtānāṃ guruvṛddhānumatena susahāyenānanyamanasā khalūpacaritavyaṃ tad api na rātrau na keśāsthikaṇṭakāśmatuṣabhasmotkarakapālāṅgārāmedhyasnānabalibhūmiṣu na viṣamendrakīlacatuṣpathaśvabhrāṇām upariṣṭāt

24.90

न राजद्विष्टपरुषपैशुन्यानृतानि वदेत् न देवब्राह्मणपितृपरिवादांश्च न नरेन्द्रद्विष्टोन्मत्तपतितक्षुद्रनीचानुपासीत

na rājadviṣṭaparuṣapaiśunyānṛtāni vadet na devabrāhmaṇapitṛparivādāṃśca na narendradviṣṭonmattapatitakṣudranīcānupāsīta

24.91

वृक्षपर्वतप्रपातविषमवल्मीकदुष्टवाजिकुञ्जराद्यधिरोहणानि परिहरेत् पूर्णनदीसमुद्राविदितपल्वलश्वभ्रकूपावतरणानि भिन्नशून्यागारश्मशानविजनारण्यवासाग्निसंभ्रमव्यालभुजङ्गकीटसेवाश्च ग्रामाघातकलहशस्त्रसन्निपातव्यालसरीसृपशृङ्गिसन्निकर्षांश्च

vṛkṣaparvataprapātaviṣamavalmīkaduṣṭavājikuñjarādyadhirohaṇāni pariharet pūrṇanadīsamudrāviditapalvalaśvabhrakūpāvataraṇāni bhinnaśūnyāgāraśmaśānavijanāraṇyavāsāgnisaṃbhramavyālabhujaṅgakīṭasevāśca grāmāghātakalahaśastrasannipātavyālasarīsṛpaśṛṅgisannikarṣāṃśca

24.92

नाग्निगोगुरुब्राह्मणप्रेङ्खादम्पत्यन्तरेण यायात्

nāgnigogurubrāhmaṇapreṅkhādampatyantareṇa yāyāt

24.92.2

न शवमनुयायात्

na śavamanuyāyāt

Suśrutasaṃhitā