26.37.2

यत् क्षीरं तत् प्रशंसन्ति बलकामेषु जन्तुषु

yat kṣīraṃ tat praśaṃsanti balakāmeṣu jantuṣu

26.38

क्षीरमांसगणाः सर्वे काकोल्यादिश्च पूजितः

kṣīramāṃsagaṇāḥ sarve kākolyādiśca pūjitaḥ

26.38.2

वाजीकरणहेतोर् हि तस्मात् तत्तु प्रयोजयेत्

vājīkaraṇahetor hi tasmāt tattu prayojayet

26.39

एते वाजीकरा योगाः प्रीत्यपत्यबलप्रदाः

ete vājīkarā yogāḥ prītyapatyabalapradāḥ

26.39.2

सेव्या विशुद्धोपचितदेहैः कालाद्यपेक्षया

sevyā viśuddhopacitadehaiḥ kālādyapekṣayā

27.1

अथातः सर्वोपघातशमनीयं रसायनं व्याख्यास्यामः

athātaḥ sarvopaghātaśamanīyaṃ rasāyanaṃ vyākhyāsyāmaḥ

27.2

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

27.3

पूर्वे वयसि मध्ये वा मनुष्यस्य रसायनम्

pūrve vayasi madhye vā manuṣyasya rasāyanam

27.3.2

प्रयुञ्जीत भिषक् प्राज्ञः स्निग्धशुद्धतनोः सदा

prayuñjīta bhiṣak prājñaḥ snigdhaśuddhatanoḥ sadā

27.4

नाविशुद्धशरीरस्य युक्तो रासायनो विधिः

nāviśuddhaśarīrasya yukto rāsāyano vidhiḥ

27.4.2

न भाति वाससि क्लिष्टे रङ्गयोग इवाहितः

na bhāti vāsasi kliṣṭe raṅgayoga ivāhitaḥ

27.5

शरीरस्योपघाता ये दोषजा मानसास्तथा

śarīrasyopaghātā ye doṣajā mānasāstathā

27.5.2

उपदिष्टाः प्रदेशेषु तेषां वक्ष्यामि वारणम्

upadiṣṭāḥ pradeśeṣu teṣāṃ vakṣyāmi vāraṇam

27.6

शीतोदकं पयः क्षौद्रं सर्पिरित्येकशो द्विशः

śītodakaṃ payaḥ kṣaudraṃ sarpirityekaśo dviśaḥ

27.6.2

त्रिशः समस्तमथवा प्राक् पीतं स्थापयेद्वयः

triśaḥ samastamathavā prāk pītaṃ sthāpayedvayaḥ

27.7

तत्र विडङ्गतण्डुलचूर्णम् आहृत्य यष्टीमधुकमधुयुक्तं यथाबलं शीततोयेनोपयुञ्जीत शीततोयं चानुपिबेद् एवम् अहरहर् मासं तदेव मधुयुक्तं भल्लातकक्वाथेन वा मधुद्राक्षाक्वाथयुक्तं वा मध्वामलकरसाभ्यां वा गुडूचीक्वाथेन वा एवमेते पञ्च प्रयोगा भवन्ति

tatra viḍaṅgataṇḍulacūrṇam āhṛtya yaṣṭīmadhukamadhuyuktaṃ yathābalaṃ śītatoyenopayuñjīta śītatoyaṃ cānupibed evam aharahar māsaṃ tadeva madhuyuktaṃ bhallātakakvāthena vā madhudrākṣākvāthayuktaṃ vā madhvāmalakarasābhyāṃ vā guḍūcīkvāthena vā evamete pañca prayogā bhavanti

27.7.2

जीर्णे मुद्गामलकयूषेणालवणेनाल्पस्नेहेन घृतवन्तमोदनमश्नीयात्

jīrṇe mudgāmalakayūṣeṇālavaṇenālpasnehena ghṛtavantamodanamaśnīyāt

27.7.3

एते खल्वर्शांसि क्षपयन्ति कृमीनुपघ्नन्ति ग्रहणधारणशक्तिं जनयन्ति मासे मासे च प्रयोगे वर्षशतं वर्षशतमायुषो ऽभिवृद्धिर्भवति

ete khalvarśāṃsi kṣapayanti kṛmīnupaghnanti grahaṇadhāraṇaśaktiṃ janayanti māse māse ca prayoge varṣaśataṃ varṣaśatamāyuṣo 'bhivṛddhirbhavati

27.8

विडङ्गतण्डुलानां द्रोणं पिष्टपचने पिष्टवद् उपस्वेद्य विगतकषायं स्विन्नमवतार्य दृषदि पिष्टम् आयसे दृढे कुम्भे मधूदकोत्तरं प्रावृषि भस्मराशाव् अन्तर्गृहे चतुरो मासान्निदध्यात् वर्षाविगमे चोद्धृत्योपसंस्कृतशरीरः सहस्रसम्पाताभिहुतं कृत्वा प्रातःप्रातर् यथाबलम् उपयुञ्जीत जीर्णे मुद्गामलकयूषेणालवणेन घृतवन्तमोदनमश्नीयात् पांशुशय्यायां शयीत तस्य मासादूर्ध्वं सर्वाङ्गेभ्यः कृमयो निष्क्रामन्ति तानणुतैलेनाभ्यक्तस्य वंशविदलेनापहरेत् द्वितीये पिपीलिकास्तृतीये यूकास्तथैवापहरेत् चतुर्थे दन्तनखरोमाण्यवशीर्यन्ते

viḍaṅgataṇḍulānāṃ droṇaṃ piṣṭapacane piṣṭavad upasvedya vigatakaṣāyaṃ svinnamavatārya dṛṣadi piṣṭam āyase dṛḍhe kumbhe madhūdakottaraṃ prāvṛṣi bhasmarāśāv antargṛhe caturo māsānnidadhyāt varṣāvigame coddhṛtyopasaṃskṛtaśarīraḥ sahasrasampātābhihutaṃ kṛtvā prātaḥprātar yathābalam upayuñjīta jīrṇe mudgāmalakayūṣeṇālavaṇena ghṛtavantamodanamaśnīyāt pāṃśuśayyāyāṃ śayīta tasya māsādūrdhvaṃ sarvāṅgebhyaḥ kṛmayo niṣkrāmanti tānaṇutailenābhyaktasya vaṃśavidalenāpaharet dvitīye pipīlikāstṛtīye yūkāstathaivāpaharet caturthe dantanakharomāṇyavaśīryante

27.8.2

पञ्चमे प्रशस्तगुणलक्षणानि जायन्ते अमानुषं चादित्यप्रकाशं वपुरधिगच्छति दूराच्छ्रवणानि दर्शनानि चास्य भवन्ति रजस्तमसी चापोह्य सत्त्वम् अधितिष्ठति श्रुतनिगाद्यपूर्वोत्पादी गजबलो ऽश्वजवः पुनर्युवाष्टौ वर्षशतान्यायुरवाप्नोति

pañcame praśastaguṇalakṣaṇāni jāyante amānuṣaṃ cādityaprakāśaṃ vapuradhigacchati dūrācchravaṇāni darśanāni cāsya bhavanti rajastamasī cāpohya sattvam adhitiṣṭhati śrutanigādyapūrvotpādī gajabalo 'śvajavaḥ punaryuvāṣṭau varṣaśatānyāyuravāpnoti

Suśrutasaṃhitā