27.8.3

तस्याणुतैलम् अभ्यङ्गार्थे चन्दनम् उपलेपनार्थे भल्लातकविधानवदाहारः परिहारश् च

tasyāṇutailam abhyaṅgārthe candanam upalepanārthe bhallātakavidhānavadāhāraḥ parihāraś ca

27.9

काश्मर्याणां निष्कुलीकृतानाम् एष एव कल्पः पांशुशय्याभोजनवर्जम्

kāśmaryāṇāṃ niṣkulīkṛtānām eṣa eva kalpaḥ pāṃśuśayyābhojanavarjam

27.9.2

अत्र हि पयसा शृतेन भोक्तव्यं समानमन्यत् पूर्वेणाशिषश् च

atra hi payasā śṛtena bhoktavyaṃ samānamanyat pūrveṇāśiṣaś ca

27.9.3

शोणितपित्तनिमित्तेषु विकारेष्वेतेषाम् उपयोगः

śoṇitapittanimitteṣu vikāreṣveteṣām upayogaḥ

27.10

यथोक्तमागारं प्रविश्य बलामूलार्धपलं पलं वा पयसालोड्य पिबेत् जीर्णे पयः सर्पिरोदन इत्याहारः

yathoktamāgāraṃ praviśya balāmūlārdhapalaṃ palaṃ vā payasāloḍya pibet jīrṇe payaḥ sarpirodana ityāhāraḥ

27.10.2

एवं द्वादशरात्रम् उपयुज्य द्वादश वर्षाणि वयस् तिष्ठति

evaṃ dvādaśarātram upayujya dvādaśa varṣāṇi vayas tiṣṭhati

27.10.3

एवं दिवसशतम् उपयुज्य वर्षशतं वयस् तिष्ठति

evaṃ divasaśatam upayujya varṣaśataṃ vayas tiṣṭhati

27.10.4

एवम् एवातिबलानागबलाविदारीशतावरीणाम् उपयोगः

evam evātibalānāgabalāvidārīśatāvarīṇām upayogaḥ

27.10.5

विशेषतस् त्व् अतिबलाम् उदकेन नागबलाचूर्णं मधुना विदारीचूर्णं क्षीरेण शतावरीमप्येवं पूर्वेणान्यत् समानमाशिषश् च समाः

viśeṣatas tv atibalām udakena nāgabalācūrṇaṃ madhunā vidārīcūrṇaṃ kṣīreṇa śatāvarīmapyevaṃ pūrveṇānyat samānamāśiṣaś ca samāḥ

27.10.6

एतास्त्वौषधयो बलकामानां शोषिणां रक्तपित्तोपसृष्टानां शोणितं छर्दयतां विरिच्यमानानां चोपदिश्यन्ते

etāstvauṣadhayo balakāmānāṃ śoṣiṇāṃ raktapittopasṛṣṭānāṃ śoṇitaṃ chardayatāṃ viricyamānānāṃ copadiśyante

27.11

वाराहीमूलतुलाचूर्णं कृत्वा ततो मात्रां मधुयुक्तां पयसालोड्य पिबेत् जीर्णे पयः सर्पिरोदन इत्याहारः प्रतिषेधो ऽत्र पूर्ववत् प्रयोगमिमम् उपसेवमानो वर्षशतमायुरवाप्नोति स्त्रीषु चाक्षयताम् एतेन इव चूर्णेन पयो ऽवचूर्ण्य शृतशीतम् अभिमथ्याज्यम् उत्पाद्य मधुयुतम् उपयुञ्जीत सायंप्रातरेककालं वा जीर्णे पयः सर्पिरोदन इत्याहारः एवं मासम् उपयुज्य वर्षशतायुर् भवति

vārāhīmūlatulācūrṇaṃ kṛtvā tato mātrāṃ madhuyuktāṃ payasāloḍya pibet jīrṇe payaḥ sarpirodana ityāhāraḥ pratiṣedho 'tra pūrvavat prayogamimam upasevamāno varṣaśatamāyuravāpnoti strīṣu cākṣayatām etena iva cūrṇena payo 'vacūrṇya śṛtaśītam abhimathyājyam utpādya madhuyutam upayuñjīta sāyaṃprātarekakālaṃ vā jīrṇe payaḥ sarpirodana ityāhāraḥ evaṃ māsam upayujya varṣaśatāyur bhavati

27.12

चक्षुःकामः प्राणकामो वा बीजकसाराग्निमन्थमूलं निष्क्वाथ्य माषप्रस्थं साधयेत् तस्मिन् सिध्यति चित्रकमूलानामक्षमात्रं कल्कं दद्यादामलकरसचतुर्थभागं ततः स्विन्नमवतार्य सहस्रसम्पाताभिहुतं कृत्वा शीतीभूतं मधुसर्पिर्भ्यां संसृज्योपयुञ्जीत यथाबलं यथासात्म्यं च लवणं परिहरन् भक्षयेत्

cakṣuḥkāmaḥ prāṇakāmo vā bījakasārāgnimanthamūlaṃ niṣkvāthya māṣaprasthaṃ sādhayet tasmin sidhyati citrakamūlānāmakṣamātraṃ kalkaṃ dadyādāmalakarasacaturthabhāgaṃ tataḥ svinnamavatārya sahasrasampātābhihutaṃ kṛtvā śītībhūtaṃ madhusarpirbhyāṃ saṃsṛjyopayuñjīta yathābalaṃ yathāsātmyaṃ ca lavaṇaṃ pariharan bhakṣayet

27.12.2

जीर्णे मुद्गामलकयूषेणालवणेन घृतवन्तमोदनमश्नीयात् पयसा वा मासत्रयम्

jīrṇe mudgāmalakayūṣeṇālavaṇena ghṛtavantamodanamaśnīyāt payasā vā māsatrayam

27.12.3

एवमाभ्यां प्रयोगाभ्यां चक्षुः सौपर्णं भवत्यनल्पबलः स्त्रीषु चाक्षयो वर्षशतायुर्भवतीति

evamābhyāṃ prayogābhyāṃ cakṣuḥ sauparṇaṃ bhavatyanalpabalaḥ strīṣu cākṣayo varṣaśatāyurbhavatīti

27.13

भवति चात्र

bhavati cātra

27.13.2

पयसा सह सिद्धानि नरः शणफलानि यः

payasā saha siddhāni naraḥ śaṇaphalāni yaḥ

27.13.3

भक्षयेत् पयसा सार्धं वयस्तस्य न शीर्यते

bhakṣayet payasā sārdhaṃ vayastasya na śīryate

28.1

अथातो मेधायुष्कामीयं रसायनचिकित्सितं व्याख्यास्यामः

athāto medhāyuṣkāmīyaṃ rasāyanacikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ

28.2

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

28.3

मेधायुष्कामः श्वेतावल्गुजफलान्य् आतपपरिशुष्काण्य् आदाय सूक्ष्मचूर्णानि कृत्वा गुडेन सहालोड्य स्नेहकुम्भे सप्तरात्रं धान्यराशौ निदध्यात् सप्तरात्रादुद्धृत्य हृतदोषस्य यथाबलं पिण्डं प्रयच्छेदनुदिते सूर्ये उष्णोदकं चानुपिबेत् भल्लातकविधानवच्चागारप्रवेशो जीर्णौषधश् चापराह्णे हिमाभिर् अद्भिः परिषिक्तगात्रः शालीनां षष्टिकानां च पयसा शर्करामधुरेणौदनमश्नीयात् एवं षण्मासान् उपयुज्य विगतपाप्मा बलवर्णोपेतः श्रुतनिगादी स्मृतिमानरोगो वर्षशतायुर्भवति

medhāyuṣkāmaḥ śvetāvalgujaphalāny ātapapariśuṣkāṇy ādāya sūkṣmacūrṇāni kṛtvā guḍena sahāloḍya snehakumbhe saptarātraṃ dhānyarāśau nidadhyāt saptarātrāduddhṛtya hṛtadoṣasya yathābalaṃ piṇḍaṃ prayacchedanudite sūrye uṣṇodakaṃ cānupibet bhallātakavidhānavaccāgārapraveśo jīrṇauṣadhaś cāparāhṇe himābhir adbhiḥ pariṣiktagātraḥ śālīnāṃ ṣaṣṭikānāṃ ca payasā śarkarāmadhureṇaudanamaśnīyāt evaṃ ṣaṇmāsān upayujya vigatapāpmā balavarṇopetaḥ śrutanigādī smṛtimānarogo varṣaśatāyurbhavati

Suśrutasaṃhitā