33.14.2

स्थूलक्षतक्षीणकृशातिवृद्धमूत्रातुरान् केवलवातरोगान्

sthūlakṣatakṣīṇakṛśātivṛddhamūtrāturān kevalavātarogān

33.15

स्वरोपघाताध्ययनप्रसक्तदुश्छर्दिदुःकोष्ठतृडार्तबालान्

svaropaghātādhyayanaprasaktaduśchardiduḥkoṣṭhatṛḍārtabālān

33.15.2

ऊर्ध्वास्रपित्तिक्षुधितातिरूक्षगर्भिण्युदावर्तिनिरूहितांश्च

ūrdhvāsrapittikṣudhitātirūkṣagarbhiṇyudāvartinirūhitāṃśca

33.16

अवम्यवमनाद् रोगाः कृच्छ्रतां यान्ति देहिनाम्

avamyavamanād rogāḥ kṛcchratāṃ yānti dehinām

33.16.2

असाध्यतां वा गच्छन्ति नैते वाम्यास्ततः स्मृताः

asādhyatāṃ vā gacchanti naite vāmyāstataḥ smṛtāḥ

33.17

एते ऽप्यजीर्णव्यथिता वाम्या ये च विषातुराः

ete 'pyajīrṇavyathitā vāmyā ye ca viṣāturāḥ

33.17.2

अतीव चोल्बणकफास्ते च स्युर्मधुकाम्बुना

atīva colbaṇakaphāste ca syurmadhukāmbunā

33.18

वाम्यास्तु विषशोषस्तन्यदोषमन्दाग्न्युन्मादापस्मारश्लीपदार्बुदविदारिकामेदोमेहगरज्वरारुच्यपच्यामातीसारहृद्रोगचित्तविभ्रमविसर्पविद्रध्यजीर्णमुखप्रसेकहृल्लासश्वासकासपीनसपूतीनासकण्ठौष्ठवक्त्रपाककर्णस्रावाधिजिह्वोपजिह्विकागलशुण्डिकाधःशोणितपित्तिनः कफस्थानजेषु विकारेष्वन्ये च कफव्याधिपरीता इति

vāmyāstu viṣaśoṣastanyadoṣamandāgnyunmādāpasmāraślīpadārbudavidārikāmedomehagarajvarārucyapacyāmātīsārahṛdrogacittavibhramavisarpavidradhyajīrṇamukhaprasekahṛllāsaśvāsakāsapīnasapūtīnāsakaṇṭhauṣṭhavaktrapākakarṇasrāvādhijihvopajihvikāgalaśuṇḍikādhaḥśoṇitapittinaḥ kaphasthānajeṣu vikāreṣvanye ca kaphavyādhiparītā iti

33.19

विरेचनम् अपि स्निग्धस्विन्नाय वान्ताय च देयम् अवान्तस्य हि सम्यग्विरिक्तस्यापि सतो ऽधः स्रस्तः श्लेष्मा ग्रहणीं छादयति गौरवमापादयति प्रवाहिकां वा जनयति

virecanam api snigdhasvinnāya vāntāya ca deyam avāntasya hi samyagviriktasyāpi sato 'dhaḥ srastaḥ śleṣmā grahaṇīṃ chādayati gauravamāpādayati pravāhikāṃ vā janayati

33.20

अथातुरं श्वो विरेचनं पाययितास्मीति पूर्वाह्णे लघु भोजयेत् फलाम्लम् उष्णोदकं चैनमनुपाययेत्

athāturaṃ śvo virecanaṃ pāyayitāsmīti pūrvāhṇe laghu bhojayet phalāmlam uṣṇodakaṃ cainamanupāyayet

33.20.2

अथापरे ऽहनि विगतश्लेष्मधातुम् आतुरोपक्रमणीयाद् अवेक्ष्यातुरम् अथास्मै औषधमात्रां पातुं प्रयच्छेत्

athāpare 'hani vigataśleṣmadhātum āturopakramaṇīyād avekṣyāturam athāsmai auṣadhamātrāṃ pātuṃ prayacchet

33.21

तत्र मृदुः क्रूरो मध्यम इति त्रिविधः कोष्ठो भवति

tatra mṛduḥ krūro madhyama iti trividhaḥ koṣṭho bhavati

33.21.2

तत्र बहुपित्तो मृदुः स दुग्धेनापि विरिच्यते बहुवातश्लेष्मा क्रूरः स दुर्विरेच्यः समदोषो मध्यमः स साधारण इति

tatra bahupitto mṛduḥ sa dugdhenāpi viricyate bahuvātaśleṣmā krūraḥ sa durvirecyaḥ samadoṣo madhyamaḥ sa sādhāraṇa iti

33.21.3

तत्र मृदौ मात्रा मृद्वी तीक्ष्णा क्रूरे मध्ये मध्या कर्तव्येति

tatra mṛdau mātrā mṛdvī tīkṣṇā krūre madhye madhyā kartavyeti

33.21.4

पीतौषधश्च तन्मनाः शय्याभ्याशे विरेच्यते

pītauṣadhaśca tanmanāḥ śayyābhyāśe virecyate

33.22

विरेचनं पीतवांस्तु न वेगान् धारयेद्बुधः

virecanaṃ pītavāṃstu na vegān dhārayedbudhaḥ

33.22.2

निवातशायी शीताम्बु न स्पृशेन्न प्रवाहयेत्

nivātaśāyī śītāmbu na spṛśenna pravāhayet

33.23

यथा च वमने प्रसेकौषधकफपित्तानिलाः क्रमेण गच्छन्ति एवं विरेचने मूत्रपुरीषपित्तौषधकफा इति

yathā ca vamane prasekauṣadhakaphapittānilāḥ krameṇa gacchanti evaṃ virecane mūtrapurīṣapittauṣadhakaphā iti

33.24

भवन्ति चात्र

bhavanti cātra

33.24.2

हृत्कुक्ष्यशुद्धिः परिदाहकण्डूविण्मूत्रसङ्गाश्च न सद्विरिक्ते

hṛtkukṣyaśuddhiḥ paridāhakaṇḍūviṇmūtrasaṅgāśca na sadvirikte

Suśrutasaṃhitā