33.24.3

मूर्च्छागुदभ्रंशकफातियोगाः शूलोद्गमश्चातिविरिक्तलिङ्गम्

mūrcchāgudabhraṃśakaphātiyogāḥ śūlodgamaścātiviriktaliṅgam

33.25

गतेषु दोषेषु कफान्वितेषु नाभ्या लघुत्वे मनसश्च तुष्टौ

gateṣu doṣeṣu kaphānviteṣu nābhyā laghutve manasaśca tuṣṭau

33.25.2

गते ऽनिले चाप्यनुलोमभावं सम्यग्विरिक्तं मनुजं व्यवस्येत्

gate 'nile cāpyanulomabhāvaṃ samyagviriktaṃ manujaṃ vyavasyet

33.26

मन्दाग्निमक्षीणमसद्विरिक्तं न पाययेताहनि तत्र पेयाम्

mandāgnimakṣīṇamasadviriktaṃ na pāyayetāhani tatra peyām

33.26.2

क्षीणं तृषार्तं सुविरेचितं च तन्वीं सुखोष्णां लघु पाययेच्च

kṣīṇaṃ tṛṣārtaṃ suvirecitaṃ ca tanvīṃ sukhoṣṇāṃ laghu pāyayecca

33.27

बुद्धेः प्रसादं बलमिन्द्रियाणां धातुस्थिरत्वं बलमग्निदीप्तिम्

buddheḥ prasādaṃ balamindriyāṇāṃ dhātusthiratvaṃ balamagnidīptim

33.27.2

चिराच्च पाकं वयसः करोति विरेचनं सम्यगुपास्यमानम्

cirācca pākaṃ vayasaḥ karoti virecanaṃ samyagupāsyamānam

33.28

यथौदकानामुदके ऽपनीते चरस्थिराणां भवति प्रणाशः

yathaudakānāmudake 'panīte carasthirāṇāṃ bhavati praṇāśaḥ

33.28.2

पित्ते हृते त्वेवम् उपद्रवाणां पित्तात्मकानां भवति प्रणाशः

pitte hṛte tvevam upadravāṇāṃ pittātmakānāṃ bhavati praṇāśaḥ

33.29

मन्दाग्न्यतिस्नेहितबालवृद्धस्थूलाः क्षतक्षीणभयोपतप्ताः

mandāgnyatisnehitabālavṛddhasthūlāḥ kṣatakṣīṇabhayopataptāḥ

33.29.2

श्रान्तस्तृषार्तो ऽपरिजीर्णभक्तो गर्भिण्यधो गच्छति यस्य चासृक्

śrāntastṛṣārto 'parijīrṇabhakto garbhiṇyadho gacchati yasya cāsṛk

33.30

नवप्रविश्यायमदात्ययी च नवज्वरी या च

ca navajvarī yā ca navaprasūtā

33.30.2

शल्यार्दिताश्चाप्यविरेचनीयाः स्नेहादिभिर् ये त्वनुपस्कृताश्च

śalyārditāścāpyavirecanīyāḥ snehādibhir ye tvanupaskṛtāśca

33.31

विरेचनैर् यान्ति नरा विनाशमज्ञप्रयुक्तैर् अविरेचनीयाः

virecanair yānti narā vināśamajñaprayuktair avirecanīyāḥ

33.32

विरेच्यास्तु ज्वरगरारुच्यर्शोऽर्बुदोदरग्रन्थिविद्रधिपाण्डुरोगापस्मारहृद्रोगवातरक्तभगन्दरच्छर्दियोनिरोगविसर्पगुल्मपक्वाशयरुग्विबन्धविसूचिकालसकमूत्राघातकुष्ठविस्फोटकप्रमेहानाहप्लीहशोफवृद्धिशस्त्रक्षतक्षाराग्निदग्ध दुष्टव्रणाक्षिपाककाचतिमिराभिष्यन्दशिरःकर्णाक्षिनासास्यगुदमेढ्रदाहोर्ध्वरक्तपित्तकृमिकोष्ठिनः पित्तस्थानजेष्वन्येषु च विकारेष्वन्ये च पैत्तिकव्याधिपरीता

virecyāstu jvaragarārucyarśo'rbudodaragranthividradhipāṇḍurogāpasmārahṛdrogavātaraktabhagandaracchardiyonirogavisarpagulmapakvāśayarugvibandhavisūcikālasakamūtrāghātakuṣṭhavisphoṭakapramehānāhaplīhaśophavṛddhiśastrakṣatakṣārāgnidagdha duṣṭavraṇākṣipākakācatimirābhiṣyandaśiraḥkarṇākṣināsāsyagudameḍhradāhordhvaraktapittakṛmikoṣṭhinaḥ pittasthānajeṣvanyeṣu ca vikāreṣvanye ca paittikavyādhiparītā

33.33

सरत्वसौक्ष्म्यतैक्ष्ण्यौष्ण्यविकाशित्वैर् विरेचनम्

saratvasaukṣmyataikṣṇyauṣṇyavikāśitvair virecanam

33.33.2

वमनं तु हरेद्दोषं प्रकृत्या गतमन्यथा

vamanaṃ tu hareddoṣaṃ prakṛtyā gatamanyathā

33.34

यात्यधो दोषमादाय पच्यमानं विरेचनम्

yātyadho doṣamādāya pacyamānaṃ virecanam

33.34.2

गुणोत्कर्षाद् व्रजत्यूर्ध्वम् अपक्वं वमनं पुनः

guṇotkarṣād vrajatyūrdhvam apakvaṃ vamanaṃ punaḥ

33.35

मृदुकोष्ठस्य दीप्ताग्नेरतितीक्ष्णं विरेचनम्

mṛdukoṣṭhasya dīptāgneratitīkṣṇaṃ virecanam

Suśrutasaṃhitā