35.3.2

कस्मात् अनेककर्मकरत्वाद्बस्तेः इह खलु बस्तिर्नानाविधद्रव्यसंयोगाद्दोषाणां संशोधनसंशमनसंग्रहणानि करोति क्षीणशुक्रं वाजीकरोति कृशं बृंहयति स्थूलं कर्शयति चक्षुः प्रीणयति वलीपलितमपहन्ति वयः स्थापयति

kasmāt anekakarmakaratvādbasteḥ iha khalu bastirnānāvidhadravyasaṃyogāddoṣāṇāṃ saṃśodhanasaṃśamanasaṃgrahaṇāni karoti kṣīṇaśukraṃ vājīkaroti kṛśaṃ bṛṃhayati sthūlaṃ karśayati cakṣuḥ prīṇayati valīpalitamapahanti vayaḥ sthāpayati

35.4

शरीरोपचयं वर्णं बलमारोग्यमायुषः

śarīropacayaṃ varṇaṃ balamārogyamāyuṣaḥ

35.4.2

कुरुते परिवृद्धिं च बस्तिः सम्यगुपासितः

kurute parivṛddhiṃ ca bastiḥ samyagupāsitaḥ

35.5

तथा ज्वरातीसारतिमिरप्रतिश्यायशिरोरोगाधिमन्थार्दिताक्षेपकपक्षाघातैकाङ्गसर्वाङ्गरोगाध्मानोदरयोनिशूलशर्कराशूलवृद्ध्युपदंशानाहमूत्रकृच्छ्रगुल्मवातशोणितवातमूत्रपुरीषोदावर्तशुक्रार्तवस्तन्यनाशहृद्धनुमन्याग्रहशर्कराश्मरीमूढगर्भप्रभृतिषु चात्यर्थम् उपयुज्यते

tathā jvarātīsāratimirapratiśyāyaśirorogādhimanthārditākṣepakapakṣāghātaikāṅgasarvāṅgarogādhmānodarayoniśūlaśarkarāśūlavṛddhyupadaṃśānāhamūtrakṛcchragulmavātaśoṇitavātamūtrapurīṣodāvartaśukrārtavastanyanāśahṛddhanumanyāgrahaśarkarāśmarīmūḍhagarbhaprabhṛtiṣu cātyartham upayujyate

35.6

भवति चात्र

bhavati cātra

35.6.2

बस्तिर्वाते च पित्ते च कफे रक्ते च शस्यते

bastirvāte ca pitte ca kaphe rakte ca śasyate

35.6.3

संसर्गे सन्निपाते च बस्तिरेव हितः सदा

saṃsarge sannipāte ca bastireva hitaḥ sadā

35.7

तत्र सांवत्सरिकाष्टद्विरष्टवर्षाणां षडष्टदशाङ्गुलप्रमाणानि कनिष्ठिकानामिकामध्यमाङ्गुलिपरिणाहान्यग्रे ऽध्यर्धाङ्गुलद्व्यङ्गुलार्धतृतीयाङ्गुलसंनिविष्टकर्णिकानि कङ्कश्येनबर्हिणपक्षनाडीतुल्यप्रवेशानि मुद्गमाषकलायमात्रस्रोतांसि विदध्यान्नेत्राणि

tatra sāṃvatsarikāṣṭadviraṣṭavarṣāṇāṃ ṣaḍaṣṭadaśāṅgulapramāṇāni kaniṣṭhikānāmikāmadhyamāṅgulipariṇāhānyagre 'dhyardhāṅguladvyaṅgulārdhatṛtīyāṅgulasaṃniviṣṭakarṇikāni kaṅkaśyenabarhiṇapakṣanāḍītulyapraveśāni mudgamāṣakalāyamātrasrotāṃsi vidadhyānnetrāṇi

35.7.2

तेषु चास्थापनद्रव्यप्रमाणमातुरहस्तसंमितेन प्रसृतेन संमितौ प्रसृतौ द्वौ चत्वारो ऽष्टौ च विधेयाः

teṣu cāsthāpanadravyapramāṇamāturahastasaṃmitena prasṛtena saṃmitau prasṛtau dvau catvāro 'ṣṭau ca vidheyāḥ

35.8

वर्षान्तरेषु नेत्राणां बस्तिमानस्य चैव हि

varṣāntareṣu netrāṇāṃ bastimānasya caiva hi

35.8.2

वयोबलशरीराणि समीक्ष्योत्कर्षयेद् विधिम्

vayobalaśarīrāṇi samīkṣyotkarṣayed vidhim

35.9

पञ्चविंशतेरूर्ध्वं द्वादशाङ्गुलं मूले ऽङ्गुष्ठोदरपरीणाहम् अग्रे कनिष्ठिकोदरपरीणाहम् अग्रे त्र्यङ्गुलसंनिविष्टकर्णिकं गृध्रपक्षनाडींतुल्यप्रवेशं कोलास्थिमात्रछिद्रं क्लिन्नकलायमात्रछिद्रम् इत्येके सर्वाणि मूले बस्तिनिबन्धनार्थं द्विकर्णिकानि

pañcaviṃśaterūrdhvaṃ dvādaśāṅgulaṃ mūle 'ṅguṣṭhodaraparīṇāham agre kaniṣṭhikodaraparīṇāham agre tryaṅgulasaṃniviṣṭakarṇikaṃ gṛdhrapakṣanāḍīṃtulyapraveśaṃ kolāsthimātrachidraṃ klinnakalāyamātrachidram ityeke sarvāṇi mūle bastinibandhanārthaṃ dvikarṇikāni

35.9.2

आस्थापनद्रव्यप्रमाणं तु विहितं द्वादशप्रसृताः

āsthāpanadravyapramāṇaṃ tu vihitaṃ dvādaśaprasṛtāḥ

35.9.3

सप्ततेस्तूर्ध्वं नेत्रप्रमाणम् एतदेव द्रव्यप्रमाणं तु द्विरष्टवर्षवत्

saptatestūrdhvaṃ netrapramāṇam etadeva dravyapramāṇaṃ tu dviraṣṭavarṣavat

35.10

मृदुर्बस्तिः प्रयोक्तव्यो विशेषाद्बालवृद्धयोः

mṛdurbastiḥ prayoktavyo viśeṣādbālavṛddhayoḥ

35.10.2

तयोस्तीक्ष्णः प्रयुक्तस्तु बस्तिर्हिंस्याद् बलायुषी

tayostīkṣṇaḥ prayuktastu bastirhiṃsyād balāyuṣī

35.11

व्रणनेत्रम् अष्टाङ्गुलं मुद्गवाहिस्रोतो व्रणमवेक्ष्य यथास्वं स्नेहकषाये विदधीत

vraṇanetram aṣṭāṅgulaṃ mudgavāhisroto vraṇamavekṣya yathāsvaṃ snehakaṣāye vidadhīta

35.12

तत्र नेत्राणि सुवर्णरजतताम्रायोरीतिदन्तशृङ्गमणितरुसारमयानि श्लक्ष्णानि दृढानि गोपुच्छाकृतीन्यृजूनि गुटिकामुखानि च

tatra netrāṇi suvarṇarajatatāmrāyorītidantaśṛṅgamaṇitarusāramayāni ślakṣṇāni dṛḍhāni gopucchākṛtīnyṛjūni guṭikāmukhāni ca

35.13

बस्तयश्च बन्ध्या मृदवो नातिबहला दृढाः प्रमाणवन्तो गोमहिषवराहाजोरभ्राणाम्

bastayaśca bandhyā mṛdavo nātibahalā dṛḍhāḥ pramāṇavanto gomahiṣavarāhājorabhrāṇām

35.14

नेत्रालाभे हिता नाडी नलवंशास्थिसंभवा

netrālābhe hitā nāḍī nalavaṃśāsthisaṃbhavā

Suśrutasaṃhitā