35.32

अत ऊर्ध्वं व्यापदो वक्ष्यामः

ata ūrdhvaṃ vyāpado vakṣyāmaḥ

35.32.2

तत्र नेत्रं विचलितं विवर्तितं पार्श्वावपीडितम् अत्युत्क्षिप्तम् अवसन्नं तिर्यक्प्रक्षिप्तमिति षट् प्रणिधानदोषाः अतिस्थूलं कर्कशम् अवनतम् अणुभिन्नं संनिकृष्टविप्रकृष्टकर्णिकं सूक्ष्मातिच्छिद्रम् अतिदीर्घम् अतिह्रस्वम् अस्रिमदित्येकादश नेत्रदोषाः बहलता अल्पता सछिद्रता प्रस्तीर्णता दुर्बद्धतेति पञ्च बस्तिदोषाः अतिपीडितता शिथिलपीडितता भूयो भूयो ऽवपीडनं कालातिक्रम इति चत्वारः पीडनदोषाः आमता हीनता अतिमात्रता अतिशीतता अत्युष्णता अतितीक्ष्णता अतिमृदुता अतिस्निग्धता अतिरूक्षता अतिसान्द्रता अतिद्रवता इत्येकादश द्रव्यदोषाः अवाक्शीर्षोच्छीर्षन्युब्जोत्तानसंकुचितदेहस्थितदक्षिणपार्श्वशायिनः प्रदानमिति सप्त शय्यादोषाः एवमेताश्चतुश्चत्वारिंशद्व्यापदो वैद्यनिमित्ताः

tatra netraṃ vicalitaṃ vivartitaṃ pārśvāvapīḍitam atyutkṣiptam avasannaṃ tiryakprakṣiptamiti ṣaṭ praṇidhānadoṣāḥ atisthūlaṃ karkaśam avanatam aṇubhinnaṃ saṃnikṛṣṭaviprakṛṣṭakarṇikaṃ sūkṣmāticchidram atidīrgham atihrasvam asrimadityekādaśa netradoṣāḥ bahalatā alpatā sachidratā prastīrṇatā durbaddhateti pañca bastidoṣāḥ atipīḍitatā śithilapīḍitatā bhūyo bhūyo 'vapīḍanaṃ kālātikrama iti catvāraḥ pīḍanadoṣāḥ āmatā hīnatā atimātratā atiśītatā atyuṣṇatā atitīkṣṇatā atimṛdutā atisnigdhatā atirūkṣatā atisāndratā atidravatā ityekādaśa dravyadoṣāḥ avākśīrṣocchīrṣanyubjottānasaṃkucitadehasthitadakṣiṇapārśvaśāyinaḥ pradānamiti sapta śayyādoṣāḥ evametāścatuścatvāriṃśadvyāpado vaidyanimittāḥ

35.32.3

आतुरनिमित्ताः पञ्चदश आतुरोपद्रवचिकित्सिते वक्ष्यन्ते

āturanimittāḥ pañcadaśa āturopadravacikitsite vakṣyante

35.32.4

स्नेहस्त्वष्टभिः कारणैः प्रतिहतो न प्रत्यागच्छति त्रिभिर् दोषैः अशनाभिभूतो मलव्यामिश्रो दूरानुप्रविष्टो ऽस्विन्नस्य अनुष्णो ऽल्पं भुक्तवतो ऽल्पश्चेति वैद्यातुरनिमित्ता भवन्ति

snehastvaṣṭabhiḥ kāraṇaiḥ pratihato na pratyāgacchati tribhir doṣaiḥ aśanābhibhūto malavyāmiśro dūrānupraviṣṭo 'svinnasya anuṣṇo 'lpaṃ bhuktavato 'lpaśceti vaidyāturanimittā bhavanti

35.32.5

अयोगस्तूभयोः आध्मानं परिकर्तिका परिस्रावः प्रवाहिका हृदयोपसरणम् अङ्गप्रग्रहो ऽतियोगो जीवादानमिति नव व्यापदो वैद्यनिमित्ता भवन्ति

ayogastūbhayoḥ ādhmānaṃ parikartikā parisrāvaḥ pravāhikā hṛdayopasaraṇam aṅgapragraho 'tiyogo jīvādānamiti nava vyāpado vaidyanimittā bhavanti

35.33

भवति चात्र

bhavati cātra

35.33.2

षट्सप्ततिः समासेन व्यापदः परिकीर्तिताः

ṣaṭsaptatiḥ samāsena vyāpadaḥ parikīrtitāḥ

35.33.3

तासां वक्ष्यामि विज्ञानं सिद्धिं च तदनन्तरम्

tāsāṃ vakṣyāmi vijñānaṃ siddhiṃ ca tadanantaram

36.1

अथातो नेत्रबस्तिव्यापच्चिकित्सितं व्याख्यास्यामः

athāto netrabastivyāpaccikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ

36.2

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

36.3

अथ नेत्रे विचलिते तथा चैव विवर्तिते

atha netre vicalite tathā caiva vivartite

36.3.2

गुदे क्षतं रुजा वा स्यात्तत्र सद्यःक्षतक्रियाः

gude kṣataṃ rujā vā syāttatra sadyaḥkṣatakriyāḥ

36.4

अत्युत्क्षिप्ते ऽवसन्ने च नेत्रे पायौ भवेद्रुजा

atyutkṣipte 'vasanne ca netre pāyau bhavedrujā

36.4.2

विधिरत्रापि पित्तघ्नः कार्यः स्नेहैश्च सेचनम्

vidhiratrāpi pittaghnaḥ kāryaḥ snehaiśca secanam

36.5

तिर्यक्प्रणिहिते नेत्रे तथा पार्श्वावपीडिते

tiryakpraṇihite netre tathā pārśvāvapīḍite

36.5.2

मुखस्यावरणाद्बस्तिर्न सम्यक् प्रतिपद्यते

mukhasyāvaraṇādbastirna samyak pratipadyate

36.5.3

ऋजु नेत्रं विधेयं स्यात्तत्र सम्यग्विजानता

ṛju netraṃ vidheyaṃ syāttatra samyagvijānatā

36.6

अतिस्थूले कर्कशे च नेत्रे ऽस्त्रिमति घर्षणात्

atisthūle karkaśe ca netre 'strimati gharṣaṇāt

36.6.2

गुदे भवेत् क्षतं रुक् च साधनं तस्य पूर्ववत्

gude bhavet kṣataṃ ruk ca sādhanaṃ tasya pūrvavat

36.7

आसन्नकर्णिके नेत्रे भिन्ने ऽणौ वाप्यपार्थकः

āsannakarṇike netre bhinne 'ṇau vāpyapārthakaḥ

Suśrutasaṃhitā